Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Huế: Giữ nghề hoa giấy Thanh Tiên

( Thứ năm 28/01/2016 | Lượt xem: 1020 )

Du Lịch Huế - Trong thời buổi kinh tế thị trường, cạnh tranh khắc nghiệt đã làm nhiều làng nghề truyền thống ở nước ta bị mai một và có nguy cơ biến mất. Làng hoa giấy Thanh Tiên ở Huế cũng không thoát khỏi cái quy luật khắc nghiệt đó. Cả làng chỉ còn đôi ba nhà còn đeo nghề của cha ông để lại, số còn lại hoặc chuyển đổi qua làm hoa sen giấy, hoặc bỏ nghề.

Gian nan giữ nghề
Trong những ngày cận kề tết âm lịch, chúng tôi đã có dịp ghé thăm làng nghề truyền thống hoa giấy Thanh Tiên, (xã Phú Mậu, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế). Nằm cách trung tâm thành phố Huế chỉ chừng 5km về phía đông, đây là một trong những làng nghề truyền thống lâu đời nhất ở xứ kinh kỳ hiện nay.
Hoa giấy Thanh Tiên được làm để phục vụ thờ cúng ở các trang am trong nhà của người dân xứ Huế
Trái ngược lại với những gì chúng tôi suy nghĩ, mặc dù thời gian đến tết âm lịch không còn xa nhưng không khí làm nghề ở đây vẫn rất im ắng. Hỏi thăm dò một người dân trong làng, chúng tôi được biết, sô hộ gia đình còn đeo đuổi với nghề truyền thống của tổ tiên để lại trong làng không còn nhiều, số còn lại cũng chỉ hoạt động cầm chừng (sản xuất vào ban đêm) bởi ban ngày phải mưu sinh bằng các nghề khác.
Để tìm hiểu lý do của vấn đề, chúng tôi tìm về nhà của nghệ nhân Nguyễn Hóa, một trong những người nghệ nhân có tâm huyết nhất với nghề truyền thống hoa giấy ở Thanh Tiên. Theo ông Hóa thì hiện nay số hộ còn theo nghề không quá 10 hộ, chủ yếu sản xuất theo thời vụ (phục vụ mùa tết). Lý do là bởi làm hoa giấy thờ cúng cho thu nhập quá thấp (chừng 30-40 nghìn đồng/người), mặt khác sản phẩm hoa giấy Thanh Tiên không có mẫu mã đẹp, cất giữ không được lâu nên không thể cạnh tranh được với hoa giấy bằng kẽm từ Hà Nội đưa vào. Đây cũng chính là lý do chính mà nghề truyền thống làm hoa giấy ở làng Thanh Tiên dần bị mai một.
Ông Nguyễn Hóa ngậm ngùi cho biết “Nếu với tình hình khó khăn như hiện nay thì chỉ trong vòng 3 đến 5 năm nữa, nghề làm hoa giấy phục vụ tín ngưỡng ở đây (làng Thanh Tiên) sẽ biến mất. Không biết hết đời hai vợ chồng tui thì con cái còn ai theo đuổi nghề này không nữa”. Ngay cả bản thân người nghệ nhân này cũng đã phải chuyển sang làm hoa sen giấy, một sản phẩm mang tính thị trường mang tính chất trang trí rất được ưa chuộng hiện nay.
Trước đây, cả làng có tất cả hơn 50 hộ dân đều làm nghề hoa giấy, nhưng trong vòng vài năm trở lại đây, hầu hết đã bỏ nghề cũng vì lý do kinh tế để chuyển sang nghề khác cho thu nhập ổn định hơn. Cũng theo ông Hóa thì bây giờ lớp trẻ cũng không còn ai còn đam mê theo đuổi cái nghề truyền thống của cha ông để lại nữa.
Hầu hết lớp trẻ bây giờ không còn ai đam mê theo nghề truyền thống cha ông để lại nữa
Theo lời chỉ dẫn của ông Hóa chúng tôi tìm đến nhà của nghệ nhân Phạm Loan (60 tuổi) với hơn 50 năm làm nghề hoa giấy. Đây là một trong số ít hộ dân vẫn còn đeo đuổi làm hoa giấy trong làng. Trong ngôi nhà nhỏ, hai vợ chồng người nghệ nhân vẫn cặm cụi sản xuất hoa giấy mà dường như không quan tâm đến những gì đang xảy ra bên ngoài. Những tiếng gõ, tiếng đục vẫn đều đều để cho ra những bông hoa giấy nhỏ xíu. Với những dụng cụ làm nghề rất đơn sơ, một chiếc mảnh gỗ, một chiếc dùi và một cái đục bằng sắt (đã được chế lại để làm hoa giấy) cùng những xấp giấy đủ màu. “Làm hoa giấy không khó, ai cũng có thể học được nhưng cần phải có sự tỉ mĩ và khéo tay một chút là được. Trước đây không có những giấy màu như bây giờ nên chúng tôi phải tìm những nguyên liệu màu tự nhiên từ cây cỏ, rễ cây, võ cây, sau đó giã nát để lấy nước màu rồi đem ngâm giấy.” Người nghệ nhân già hồi tưởng lại.
Để làm ra một cành hoa giấy hoàn thiện để bán ra thị trường cần phải trải qua nhiều công đoạn khác nhau như đục giấy thành hình những cánh hoa, sau đó xếp hình hoa, dán hoa lên cành…tất cả thành một quy trình hoàn thiện. Theo nghệ nhân Phạm Loan thì cách đây chừng 5, 10 năm về trước, khi tết còn cách khoảng 2 tháng là không khí làm hoa giấy ở làng Thanh Tiên đã nhộn nhịp hẳn, nhà nhà, người người đều tham gia sản xuất để phục vụ bán cho dịp tết nhưng bây giờ không còn mấy nhà còn theo nghề truyền thống này nữa cũng chỉ vì cho thu nhập kinh tế thấp không đủ sống. Cả làng trước đây có hơn 30 hộ làm hoa giấy thì nay chỉ còn không đến 10 hộ còn giữ nghề.
Chuyển đổi cơ cấu để giữ nghề
Đó là nhận xét của nghệ nhân Nguyễn Hóa, chủ nhiệm HTX của làng nghề truyền thống hoa giấy Thanh Tiên. “Cũng do tình thế bắt buộc thôi chú ơi, thị trường hoa giấy phục vụ tín ngưỡng bây giờ không còn được ưa chuộng nữa, lại cho thu nhập quá thấp nên chúng tôi đã chuyển sang làm hoa sen giấy là chính nhưng vẫn giữ nghề làm hoa giấy tín ngưỡng trong dịp tết”.
Hầu hết các hộ dân làng nghề hoa giấy Thanh Tiên chuyển sang làm hoa sen giấy
Hiện nay, hoa sen giấy cũng chính là sản phẩm chủ lực cho thu nhập kinh tế ổn định những hộ dân làm nghề hoa giấy ở Thanh Tiên. Nghề làm hoa sen giấy cũng đã có từ lâu nhưng trước đây mẫu mã và chất liệu làm còn thô sơ nên không được thị trường ưa chuộng. Đến đầu năm 2008, thì nghề làm hoa sen giấy chính thức được phục hồi, tham gia quảng bá trong dịp Festival Huế 2008, đã được khách hàng và du khách rất ưa chuộng. Nắm bắt được thị hiếu của khách hàng, nghệ nhân Nguyễn Hóa đã quyết định tập trung “chuyển đổi cơ cấu” sang làm hoa sen giấy và nhanh chóng được thị trường chấp nhận. Không giống như mặt hàng hoa giấy phục vụ tín ngưỡng kén thị trường và sản xuất theo mùa vụ (mùa tết là chính), hoa sen giấy được sản xuất quanh năm. Hiện nay, thị trường hoa sen giấy không chỉ còn bó hẹp ở Huế mà còn vươn xa ra nhiều tỉnh thành trong cả nước.
Chất liệu để làm hoa sen giấy cũng rất đơn giản bao gồm giấy A4, phẩm màu công nghiệp, cọng sen được làm bằng câu mây. Mỗi bông sen giấy được bán tại gốc có giá 12 nghìn đồng/1 bông. Mỗi ngày, bình quân mỗi lao động cho thu nhập 150 nghìn đồng/1 người, cao hơn nhiều so với làm hoa giấy thông thường. Hoa sen giấy được sử dụng để trang trí, trưng bày rất bắt mắt. Nhận thấy lợi ích kinh tế của hoa sen giấy đem lại, nhiều hộ gia đình làm hoa giấy trong làng Thanh Tiên đã chuyển sang làm hoa sen giấy. Hiện nay số hộ dân ở Thanh Tiên chuyển sang làm hoa giấy tăng lên 12 hộ.
“Hoa giấy là một nghề truyền thống của tổ tiên để lại, xưa bày nay làm theo mà thôi. Tuy nhiên, để đảm bảo kinh tế gia đình nên chúng tôi buộc phải chạy theo thị hiếu của thị trường để sản xuất hoa sen giấy. Nhưng người dân chúng tôi vẫn giữ nghề làm hoa giấy tín ngưỡng trong dịp tết để không cho nghề truyền thống bị mất đi.” Nghệ nhân Nguyễn Hóa tâm sự.
Đây thật sự là điều đáng tiếc đối với một làng nghề truyền thống có lịch sử hơn 500 năm ở đất cố đô. Tuy nhiên, chúng ta phải chấp nhận quy luật cạnh tranh của thị trường để không ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu thị hiếu của khách hàng. “Chuyển đổi cơ cấu” sang làm sản phẩm khác, đồng thời vẫn giữ được nghề truyền thống của tổ tiên như cách làm của nghệ nhân Nguyễn Hóa cũng là một biện pháp tốt để giữ nghề.
NGUYỄN PHƯƠNG – QUỐC DŨNG
Twitter

Nguồn: trithuccongluan

Xem thêm chủ đề: lang nghe hue, hoa giay, truyen thong,
ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát