Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Bánh dày, tương đỗ - món quà quê Hà thành

( Thứ bảy 19/12/2009 | Lượt xem: 6281 )

Du Lịch Huế - Hai đặc sản “bánh rán Chợ Mơ” và “cá rô Đầm Sét” đã thuộc về địa bàn Hà Nội từ lâu, nay thêm “bánh dày Quán Gánh” hội tụ, đủ bộ ba sản vật từng được người đời ca tụng.

Đất Sơn Nam Thượng xưa có câu:                                                          

Bánh dày Quán Gánh
Bánh rán Chợ Mơ
Cá rô Đầm Sét

Tiếc thay, bánh rán và cá rô nay không còn là thương hiệu đặc sản trên thị trường nữa, mà nổi lên và ngày càng được người tiêu dùng ưa chuộng chỉ còn bánh dày Quán Gánh.





Bánh dày Quán Gánh ngày càng được người tiều dùng ưa chuộng

Quán Gánh nằm cạnh quốc lộ 1 cách trung tâm Hà Nội về phía Nam chưa đầy 20km. Bên phải là đường tàu, dãy phố ở bên tay trái kéo dài gần 1.000m với những sạp hàng, quầy hàng chồng cao những tấm bánh vuông, những gói bánh tròn xanh mướt màu lá dong tươi với nút lạt buộc nhuộm điều quen thuộc mang đậm đà phong cách Việt. Quán Gánh đấy!

Người ta kể rằng: Cách đây đã lâu, có nhà nông dân làng Trung Thôn, huyện Thượng Phúc, trấn Sơn Nam (nay thuộc xã Nhị Khê, huyện Thường Tín) rất nghèo, vợ chồng kéo nhau ra ven đường thiên lý dựng quán tranh dưới gốc đa cổ thụ bán nước vối, nước chè tươi cho khách qua đường. Nhiều người gồng gánh nặng từ xa đến, tiết trời nóng bức đã thuê chồng bà chủ quán gánh hộ một chặng đường đi tiếp. Thấy việc làm ấy cũng kiếm ăn được, bà con trong làng vào lúc nông nhàn cũng rủ nhau ra đây chờ khách thuê gồng gánh. Do đó mà thành tên phố.

Quán Gánh bây giờ không còn người gánh thuê, chỉ có vài ba chiếc xe ôm, vẫn nổi tiếng ở món quà bánh dày. Sản phẩm này bắt đầu từ làng Thượng Đình cùng xã Nhị Khê. Dân làng sống chủ yếu bằng nghề nông với cây lúa và cây màu như đỗ đậu, cà, dưa, rau. Bản chất cần cù, thông minh nên bà con giỏi chế biến làm tương, muối dưa cà và làm bánh bán, thứ bánh dày đã được tiếp thị bằng bốn câu ca dao mê hoặc lòng người:

Dù ai chồng rẫy, vợ chê
Bánh dày Quán Gánh lại về với nhau
Ăn trước thì bảo người sau
Già ăn trẻ lại, gái mau đắt chồng!

Bánh dày là thứ bánh dân gian truyền thống cùng với bánh chưng có từ thời các vua Hùng, thường dùng vào dịp lễ tết và cưới xin. Bánh dày cũng là món quà người Hà Nội, ăn kẹp với giò lụa hoặc chả quế.

Còn bánh dày Quán Gánh có phong vị khác. Bánh có ba loại cùng một thứ vỏ là xôi đồ giã nhuyễn nhưng khác ở nhân trong ruột. Một thứ là bánh chay không có nhân làm bán buôn cho hàng quà trong phố. Hai thứ sau mới là đặc sản bán ở Quán Gánh. Thứ nhân ngọt làm bằng đỗ xanh nấu chín xào với đường cho có màu cánh kiến và thứ nhân mặn gồm đỗ xanh, thịt lợn ba chỉ, sợi dừa nạo trộn đều với hành, mỡ, hạt tiêu.

Bánh ngon chủ yếu ở khâu chọn lựa nguyên liệu. Gạo phải là nếp cái hoa vàng hay nếp quýt, hạt đều nhau, không bạc bụng, không lẫn tẻ; ngâm - vo - đãi kỹ vài ba lượt cho sạch cám, trấu, để ráo nước mới cho vào chõ đồ. Xôi chín phải đổ nhanh ra cối hoặc chiếu buồm cói trải lên nền gạch phẳng và lập tức giã hoặc xeo bằng chày gỗ cho đến độ dẻo quánh.

Công đoạn tiếp theo là vắt thành nắm nhỏ, dàn mỏng đều, cho nhân vào giữa, vê kín lại rồi bóp nhẹ tay cho chiếc bánh thành hình tròn dẹt mà không vỡ nhân.

Cuối cùng là xếp bánh 6 chiếc một, gói vuông bằng lá dong hoặc kẹp cả 6 chiếc liền nhau phong tròn bằng lá, đặt nhãn hiệu và buộc lạt nhuộm điều.

Bánh dày Quán Gánh đã trở thành món quà không thể thiếu với khách qua lại quốc lộ 1 nhiều năm qua. Nay, nó còn dùng trong cúng giỗ gia tiên, lên chùa ngày tuần rằm, lễ hội, Tết và trong tiệc cưới thay cho xôi, bánh chưng rất thuận tiện. Khách mua ở nội thành chỉ cần gọi theo số điện thoại nhà nào đó là có người đưa đến giao tận nhà. Một số quán ăn, khách sạn cũng đặt để khách kể cả khách nước ngoài thưởng thức món đặc sản này.

Càng được tiếng, người Thượng Đình càng bảo nhau phải làm ăn trung thực, giữ cho thương hiệu của mình có uy tín lâu dài, xứng đáng với “Bằng công nhận làng nghề” được trao tặng năm 2003. Bánh dày Quán Gánh là thứ quà, món ăn dân gian thanh tao, thi vị, bình dân, không cao sang nhưng hấp dẫn, góp phần làm phong phú kho tàng ẩm thực Hà thành.

Cũng ở làng quê Thượng Đình, xã Nhị Khê này còn có món quà quê là tương. Từ cây đỗ sản phẩm của đồng đất quê nhà, bà con chế ra loại tương ngon, đâu chỉ để dùng mà còn đem bán khắp chợ xa, chợ gần. Vẫn còn đó câu ca dao:

Hỡi cô thắt lưng bao xanh
Có về làng Dũi với anh thì về
Làng Dũi có ruộng tư bề
Có sông tắm mát có nghề làm tương

Dũi là tên nôm gọi chung xã Nhị Khê, còn Thượng Đình có tên riêng là Dũi Tương. Tên sản phẩm được ghép với tên làng đã nói lên làng có một thời nổi tiếng với thứ tương này. Tiếc rằng tới nay tương làng Dũi đã bị chìm đi so với hai thứ tương khác là tương Bần và tương Cự Đà. Có lẽ bởi người chân quê không biết tiếp thị chăng, hay cũng bởi nghề bánh dày phát triển và sinh lợi hơn làm tương?

Nói đến tương Bần thì ai cũng đã từng được dùng, ít ra cũng được nghe đến qua câu ngạn ngữ “Dưa La, cà Láng, nem Báng, tương Bần”. Thứ tương đã trở thành thương hiệu quen thuộc trong nước và cả ở nước ngoài. Làng Bần nay đã thành thị trấn Bần Yên Nhân, thuộc huyện Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên.

 Đi xuôi quốc lộ 5 về phía biển, cách Hà Nội 25km, ta gặp hai bên dãy phố những tầng giá cao xếp những bình nhựa, can nhựa to nhỏ mang nhãn hiệu tương Bần kéo dài gần cây số. Xe ngược, xe xuôi qua đây đều dừng lại mua món quà quê dùng trong bữa ăn. Rau muống luộc, đậu rán, dưa muối, cá rán, cá kho, riêu cá… mà thiếu tương thì kém đi hương vị đồng quê. Ăn cơm chay lại càng không thể không có tương làm nước chấm.



Tương, một món ăn dân dã của người Việt

Còn thứ tương Cự Đà là của xã Cự Khê, huyện Thanh Oai, nay đã thuộc Hà Nội, cũng ngon ngang ngửa với tương Bần. Ở Hà Nội, có nhiều đại lý bán tương Cự Đà, nhãn hiệu thường có chữ “Cự” ở đầu.

Điều khác nhau giữa hai thứ tương này là ở khâu xay đỗ tương. Tương Bần chỉ xay vỡ, đỗ còn nguyên mảnh, còn tương Cự Đà là xay đỗ thành bột nên tương nhuyễn. Cả hai đều có vị đậm ngọt thơm ngon như nhau, khó phân biệt.

Ngoại thành Hà Nội (cũ) còn có tương làng Sủi cũng đã đi vào câu ca vùng Gia Lâm: “Cháo Dương, tương Sủi, đậu Vụi, cà Hàn”. Sủi là tên nôm làng Phú Thị, quê hương Thánh Quát.

Tôi có hai quê ngoại: quê mẹ ở làng Bần, quê vợ ở làng Khúc Thủy, xã Cự Khê. Mỗi lần về quê ngoại là anh em, bạn bè, hàng xóm đều nhờ: “Bác mua hộ nhà em chai tương nhé! Mua đúng ở nơi sản xuất và bác lại rõ nhà nào là gia truyền, chẳng còn sợ kém chất lượng. Ăn khác hẳn thứ tương mua ở đây, cũng dán mác tương Bần, tương Cự Đà cả!” Phải thồ hàng chục bình lủng củng vậy mà vui.

Quê nội gốc gác mười đời của tôi ở làng Chương Dương, huyện Thường Tín, nên lần nào về quê giỗ tổ, lúc ra tôi cũng không đi đường Pháp Vân - Cầu Giẽ mà theo quốc lộ 1 cũ để qua Quán Gánh mua vài chục bánh dày về cho vợ, con, cháu, chắt được thưởng thức món quà đặc sản quê nhà.

Cái điều bình thường mà trở thành giá trị. Bởi thói quen hay bởi tâm hồn ta đã gắn bó với những món mà ông cha ta sản sinh từ bao năm…

Nguồn: Tuổi Trẻ

ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát