Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Bí ẩn chuyện làm đẹp giữa núi rừng

( Chủ nhật 20/03/2011 | Lượt xem: 5968 )

Du Lịch Huế - Cách người Pa Cô (Thừa - Thiên Huế) làm đẹp dù không tìm thấy trong sách vở hay nhà nghiên cứu nào ghi chép lại, nhưng đã trở thành một nét văn hóa độc đáo, dị biệt và có phần bí ẩn...

“Mỹ phẩm” từ núi rừng

Người Pa Cô xưa cũng như các dân tộc anh em khác sống dọc theo dãy Trường Sơn hùng vĩ, họ là những người con của núi rừng. Sinh ra trên nương rẫy, khi chết đi thì linh hồn khuất núi. Sống giữa thiên nhiên khắc nghiệt, vì vậy cách người Pa Cô xưa làm đẹp cũng là cách thể hiện sức mạnh của mình.

Anh Hồ Văn Ngoan, Trưởng phòng VH-TT huyện A Lưới (tỉnh TT- Huế) nói chân tình: “Những người Pa Cô biết cách làm đẹp từ những “mỹ phẩm” của núi rừng giờ còn lại không nhiều đâu, nếu mình không tìm hiểu thì vài năm nữa muốn viết về họ e rằng khó…”.




"Người Pa Cô thường dùng những viên đá màu mài mịn để làm son môi trong các lễ hội"
Xuyên màn mưa nặng hạt giữa đại ngàn, chúng tôi tìm đến nhà cụ bà Hồ Thị Tuyết (80 tuổi, cụm 2, thị trấn A Lưới). Bên bát cơm nấu từ hạt “lúa thần” ƠRaZư dùng để đãi khách quý, chỉ tay về hướng con suối A Nôr, cụ trầm ngâm: “Lâu rồi không có ai hỏi miềng (mình) về chuyện này, miềng không ghi lại được mà chỉ kể theo trí nhớ thôi”.

"Xưa, con gái người Pa Cô như miềng thường ra suối kiếm đá màu đỏ hoặc hồng (đá huyết) đem mài cho nhuyễn thành một thứ nước sền sệt để làm son môi; một số người khác thì dùng lá cây krier giã nhuyễn, trộn với các hợp chất khác để bôi lên môi cho bóng và đẹp.

Trước các dịp lễ hội, con gái thường cất công đến suối A Nôr hay đi xa hơn tận nguồn Ra Hô để kiếm đá màu. Con gái dùng son môi thường quyến rũ và được các chàng trai trong bản làng để mắt tới".

Đó cũng là cách mà con gái Pa Cô phân biệt với với con gái của các dân tộc khác, bởi người Pa Cô trang phục (thổ cẩm) không xúng xính, đủ sắc màu như người Tà Ôi.

Cụ Tuyết kể tiếp: “Không chỉ dùng đá làm son môi, người Pa Cô miềng còn biết sử dụng những loại lá cây giã nhuyễn để có màu xanh hay lấy chất màu đen từ nhựa trong tẩu thuốc để làm cho lông mày đen bóng, đậm nét, khó phai”.

Ngồi bên con suối A Nôr khi chiều đã muộn, cụ Tuyết say sưa kể về những cách làm đẹp “khác thường” của dân tộc mình, chợt nghe đâu đó trong câu chuyện âm hưởng thân quen của núi rừng nơi đại ngàn. Trong các cách làm đẹp của người Pa Cô xưa, tục mài răng có lẽ là dị biệt nhất.

Cụ Tuyết dẫn chúng tôi đến nhà cụ Cả Ngoan (85 tuổi, làng Pe Dụt, xã Hồng Trung). Cụ Ngoan là người hiếm hoi còn nhớ rõ về tục mài, nhuộn răng.

Cụ kể: “Từ khi sinh ra lớn lên chừng 14-15 tuổi, con gái con trai Pa Cô đã được mẹ dạy cho cách làm đẹp rồi. Nói cưa răng thì nghe dữ dằn quá, đúng hơn là mài răng. Cũng lấy sản phẩm từ núi rừng, những viên đá nhám kiếm từ suối mang về bỏ sẵn trên mái nhà, mỗi ngày mang xuống mài răng một lần. Cứ năm này qua tháng khác, lúc nào răng nhẵn, đều thì thôi. Ông bà xưa bảo thế thì làm thế, chứ miềng không biết cưa cho ngắn chừng nào thì mới đạt “chuẩn” đẹp".

Cụ Ngoan kể, để răng đen bóng, không bị sâu, con trai, con gái Pa Cô còn lấy củ turda giã nhuyễn kết hợp với nhựa đen trong tẩu thuốc bôi lên răng. Bôi ngày này qua ngày khác đến khi hợp chất này khô thì sẽ có hàm răng đẹp, suốt đời không phai.

Thể hiện sức mạnh

Trong truyền thuyết về sự hình thành của người Pa Cô, có cuộc đấu tranh giành đất đai và nguồn nước uống với người Tà Ôi. Sau cuộc chiến tranh, người Pa Cô đã thất bại và buộc phải rời khỏi vùng đất của mình để đi về hướng núi (từ Pa Cô nghĩa là đi về hướng núi - PV). Chấp nhận lên non nghĩa là đối diện với sự khắc nghiệt và chết chóc của thiên nhiên.



Ngươi Pa Cô tin rằng vết xăm hình rắn, rết trên tay giúp họ kháng độc khi bị các con vật này cắn"
Từ câu chuyện trong truyền thuyết, người Pa Cô đã chứng tỏ sức mạnh chinh phục tự nhiên của mình bằng cách mài răng, xăm mình. Trong muôn vàn cách làm đẹp của người Pa Cô xưa, giờ chỉ góp nhặt được ít câu chuyện trong trí nhớ bàng bạc như trời chiều của những người già.

“Làm đẹp từ những “mỹ phẩm” của núi rừng hay cách mài răng, nhuộn răng cũng là cách người Pa Cô chúng tôi chứng tỏ rằng sức mạnh thích nghi, lòng quả cảm của mình” - cụ Ngoan nói.

Tục xăm mình của con gái, con trai Pa Cô vẫn còn dấu tích trên gương mặt hay cánh tay của những người già còn sống trong các bản làng. Cụ Cả Ngoan là một trong những người phụ nữ lớn tuổi hiếm hoi còn giữ được hình xăm trang điểm lên mặt.

Cụ giải thích: “Với người miền xuôi, cách xăm mình như người miền thượng thì có vẻ khác thường. Nhưng người Pa Cô lớp tuổi như chúng tôi đó là chuyện ai cũng phải làm khi đã biết lên nương. Ngày xưa, khi phấn son chưa có thì đây là cách trang điểm duy nhất. Ý nghĩa hình xăm miềng không rõ lắm nhưng con gái xăm như thế trong các lễ hội thì ai nhìn cũng thích, có rất nhiều chàng trai theo đuổi. Thuở trước, trai bản đến sim (một tập tục của đồng bào vùng cao- NV) đứng rặt dưới sàn nhà nhưng muốn cưới miềng thì phải có mã não, bạc trắng hay trâu bò”.

Về tục xăm mình của con trai, cụ Ngoan chỉ cho chúng tôi đến nhà cụ Hồ A Tum (cụm 3, thị trấn A Lưới). Cụ A Tum năm nay đã bước sang tuổi 90, dấu vết về hình xăm trên trán, trên cánh tay, bắp chân cũng đã phai mờ.

Hỏi chuyện xưa, cụ bảo: “Hồi trẻ mới 16-17 tuổi tôi đã được bố mẹ chỉ cho cách xăm mình rồi. Trào lưu làm đẹp này hồi đó rất thịnh hành, đến sau ngày giải phóng thì ít dần và đến nay thì mất hẳn nên lớp trẻ hiện nay không mấy người biết. Tôi không biết tục xăm mình mang ý nghĩa gì, nhưng xưa ông bà dạy cho thế thì làm theo thôi.

Con trai muốn người khác để ý, tỏ rõ sức mạnh thì phải xăm mình. Muốn xăm mình cho đẹp, điều đầu tiên con trai Pa Cô phải biết đi rừng, lội suối. Lớp thanh niên bọn miềng thường lấy lá cây rừng có tên là a luông mang về giã nhuyễn, trộn với than bếp, nước suối. Nếu muốn vết xăm khó mờ hơn thì trộn với nhựa đen trong tẩu thuốc rồi dùng kim, gai bưởi thấm “mực” đó xăm lên mình.

Vết xăm thường rất đau, chảy máu nên phải xăm nhiều ngày. Nơi xăm thường là cánh tay, trán, cằm, ngực. Hình xăm thường được chọn là loại hoa văn Pa tưng zăng (biểu tượng của ché rượu cần) hay con rắn, rết”.

Với người Pa Cô, họ tin rằng thứ chất được lấy từ lá cây a luông xăm lên mình hình các con vật rắn, rết thường có tác dụng kháng độc khi bị các loài vật này tấn công; vết xăm lên ngực thì đề phòng gió độc, tà ma làm hại.

“Hồi tui làm du kích, chiến đấu trong rừng thường bị rắn độc cắn, nhưng nhờ chất từ lá cây a luông đã xăm vào mình nên bình an vô sự” - cụ A Tum phén tay áo lộ hình vết xăm, nhớ lại.

“Lớp trẻ bây giờ không mấy ai biết đến cách người Pa Cô xưa làm đẹp, bởi những người biết rõ phần đã khuất, phần không biết chữ nên không thể ghi chép lại được. Các hình xăm với những biểu tượng cho đất trời, loài vật, hoa cỏ… đều mang trong mình mối liên hệ và một ý nghĩa riêng, gắn với cuộc sống nơi núi rừng, mang màu sắc tâm linh, bí ẩn. Đó cũng là một nét văn hóa riêng có của người Pa Cô, vốn lâu nay bị “ghép chung” với văn hóa của người Tà Ôi” - ông Hồ Văn Ngoan, Trưởng phòng VH - TT huyện A Lưới.  
 
  • Phan Duy

Nguồn: http://

ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát