Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Xôn xao cồn Hến

( Thứ bảy 22/01/2011 | Lượt xem: 6265 )

Du Lịch Huế - Khởi thuỷ gọi là cồn Soi, mãi sau này nó mới có tên là cồn Hến. Cái tên cồn Hến xuất phát từ hình dáng của cù lao này nhìn từ trên cao xuống trông “hao hao con hến”.


Cồn Hến - Huế
Cồn Hến - Huế
Hai giờ sáng, các lò hến bắt đầu nổi lửa. 3 giờ sáng, người của các quán cơm hến, các nhà hàng, các chị bán hến ở chợ… đã lục đục kéo đến lấy hàng. Tiếng nói cười xôn xao, rộn rã cả góc xóm. Chừng 6 giờ sáng là vãn, trả lại sự yên tĩnh cho xóm cồn bé nhỏ nơi hạ nguồn sông Hương…

Hai trăm năm nghề hến…

Khuôn mặt hiền lành, giọng nói nhỏ nhẹ, từ tốn, anh Châu Khắc Huế, chủ lò hến nổi tiếng nhất hiện nay ở cồn Hến kể, nghề làm hến của nhà anh tính đến anh đã là đời thứ tư. Không giàu, nhưng cũng cho gia đình anh một cuộc sống no đủ. Năm đứa con đứa nào cũng được học hành và có công ăn việc làm tử tế. Cậu út và cô chị kế đều đang là sinh viên.

Cồn Hến là một cù lao nhỏ giữa sông Hương nằm về phía hạ nguồn. Theo quan niệm phong thuỷ, nó được xem là Tả Thanh Long của Kinh thành Huế. Trong sách Ô Châu cận lục của Dương Văn An, cồn Hến được tả là “một cù lao xinh đẹp”. Khởi thuỷ gọi là cồn Soi, cái tên có lẽ bắt nguồn do dân sông nước sống bằng nghề soi cá, tôm ban đêm; ngày về đây neo thuyền để nghỉ. Mãi sau này nó mới có tên là cồn Hến. Người thì bảo, cái tên cồn Hến xuất phát từ hình dáng của cù lao này nhìn từ trên cao xuống trông “hao hao con hến”. Người lại bảo tên gọi ấy là bởi người dân ở đây chuyên làm nghề hến, người ta lấy luôn tên nghề để đặt cho tên đất.

Trở lại với nghề làm hến. Dân cồn Hến kể rằng nghề này đã xuất hiện từ cách đây 200 năm, dưới thời Gia Long, và người khai sinh nghề là một người đàn bà họ Huỳnh. Chuyện kể, vợ chồng bà họ Huỳnh này nghèo lắm. Người chồng cần mẫn ngày đêm đi đánh bắt cá, vợ ở nhà lo chăm con. Mong kiếm thêm chút thức ăn cho gia đình, người vợ cũng cặm cụi ra bờ sông mò bắt hến. Bắt được nhiều, bà đem đi bán bớt. Dân Huế bắt đầu làm quen với món ăn mới, mộc mạc và rẻ của sông nước quê nhà. Những người phụ nữ khác thấy vậy cũng bắt chước làm theo. Rồi cánh đàn ông cũng tham gia. Từ mò bắt bằng tay, người ta nghĩ ra cái cào để vừa đỡ vất vả vừa bắt được nhiều hến.

Tương truyền, đến đời Thiệu Trị, con hến đã được bán nhiều ở khắp các chợ vùng kinh đô Huế và trở thành món ăn ưa thích của nhiều người. Một đầu bếp đã dâng lên vua món ăn dân dã này. Vua Thiệu Trị ăn thử thấy ngon. Hỏi lai lịch nghề và biết được làm nghề hến hết sức cực nhọc mới ban chỉ dụ đây là “nghề được miễn thuế”.

Vùng bờ bãi quanh cồn Hến cũng được xem là nơi cư ngụ và sinh trưởng của “họ” nhà hến. Nhưng đó là trước kia, khi người ta còn mò bắt bằng tay hoặc bằng những cái cào có răng bằng tre, đáy cũng được đan bằng tre hoặc mây có mắt vừa phải để chỉ bắt những con hến đã trưởng thành, chừa lại những con hến con cho chúng tiếp tục sinh sôi. Sau này, để bắt được nhiều, đáy cào được người ta thay bằng những tấm lưới nilon có mắt rất nhỏ. Thêm nữa, do công tác trị thuỷ ngày càng cải thiện, nước mặn không xâm nhập được vào sông như trước kia khiến môi trường sinh trưởng của con hến bị xáo trộn. Hến ở cồn Hến dần hiếm đi. “Trước, mỗi chủ lò thường có một đội dăm bảy người hàng ngày chuyên đi cào hến. Chừng 6-7 năm trở lại đây, các lò chủ yếu phải mua hến ở nơi khác về làm” – vợ chồng anh Châu Khắc Huế cho hay.

Làm rau sống cho cơm hến

Hến nhập về một phần từ Phong Điền, nhưng chủ yếu là từ Quảng Trị, Khánh Hoà. Anh Huế cho biết, khi thấy nguồn cung bắt đầu bấp bênh, anh phải chủ động dò hỏi và tiếp cận nguồn cung cấp mới. Khu vực cồn Hến bây giờ có xấp xỉ chừng chục lò hến hoạt động. Mỗi ngày, người ta vẫn thấy xe tải chở hến nhập về. Khối lượng chừng 3-5 tấn/ngày.

Cũng vì nguồn hến bây giờ không chỉ khai thác trên sông Hương mà đã được “nhập ngoại” nên người Huế và du khách có thể được thưởng thức cơm hến quanh năm chứ không phải chịu nhịn… thèm trong những tháng mưa lụt như trước đây. Những người làm hến cũng không còn kiêng khem không làm nghề trong các ngày 24 và 25/6 Âm lịch (ngày cúng Tổ nghề Hến) như trước nữa.

Đậm đà cơm hến

Từ con hến, người ta có thể chế biến được rất nhiều món ăn khác nhau: nấu canh, nấu cháo, xào, trộn xúc bánh tráng… song nổi tiếng nhất vẫn là món cơm hến. Món này thuộc loại đặc sản độc quyền.

Thật ra, cơm hến là món ăn bình dân nhất trong các món ăn bình dân. Huế xưa có tiếng là sang – đất kinh đô, nhưng lại… nghèo. Nghèo thì nhiều khi phải ăn cơm nguội. Đã cơm nguội rồi mà lại còn… ít nữa, rứa mới buồn. Vậy là bữa cơm lại được thêm đôi con hến cho bắt mắt và tất nhiên – có chút đạm. Cũng tất nhiên nữa là… phải “nện” ớt vô cho thiệt cay để “đánh lừa cái lưỡi” (như trong một câu thơ của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm). Thế mà bỗng thành đặc sản!

Xưa, cơm hến được mấy chị, mấy mệ gánh chạy đi bán hết đường này qua ngõ khác. Ai muốn ăn, gọi cả gánh vào. Thậm chí gặp ngang đường, kêu dừng lại, sà xuống mượn cái đòn kê ngồi, làm vài tô. Xong trả tiền, ai đi đường nấy. Nay cũng còn hến gánh, nhưng đã ít đi nhiều. Cơm hến thời hiện đại đã được bày hàng bày quán, có ghế có bàn hẳn hoi. Lại còn được “cách điệu” thêm mấy món bún hến, mì tôm hến, cháo hến… Nhưng cho dù có cách điệu kiểu chi nữa, cơm hến vẫn là món chủ đạo. Và cách nêm nếm với những gia vị theo lối truyền thống nào ớt, ruốc, đậu phụng chiên, tóp mỡ, rau sống… vẫn không gì có thể thay thế, càng truyền thống càng đắt khách.

Ngoài vùng cồn Hến đã có tiếng xưa nay, bây giờ thêm đường Trương Định, đường Phạm Hồng Thái được xem là… “trung tâm cơm hến” của Huế. Sáng sáng, đặc biệt là thứ bảy, chủ nhật, người đi ăn cơm hến chen chân như hội. Ngồi chờ ăn cho được tô cơm hến phải nói là… toát mồ hôi. Vậy mà không thể bỏ được. Cơm hến nổi tiếng không chỉ do ngon mà còn do rẻ nữa.

Tôi cứ nhớ mãi cái dạo được hân hạnh mời một vị linh mục từ một nhà thờ ở TP HCM đi ăn điểm tâm. Món cơm hến là lạ hình như đã ngay lập tức chinh phục vị khách của tôi. Vị linh mục dùng một lèo 3 tô mà trông chừng vẫn còn lưng lẻo. Tôi mời dùng thêm, nhưng vì tế nhị, lại có lẽ cũng do sợ tôi tốn tiền, nên vị khách một mực từ chối. Đến lúc thấy tôi rút ví: 3 tô 9.000 đồng, ông ngẩn ngơ không thể hiểu nổi. Quái lạ cái xứ, sao lại có một món ăn ngon mà lại rẻ đến kỳ cục?

Bây giờ cũng tại điểm mà tôi từng mời khách, cơm hến đã tăng giá. Nhưng cũng chỉ thêm mỗi tô 1.000 đồng. Chất lượng thì vẫn đủ sức “mê hoặc” nhiều người. Mới mấy bữa đây thôi, tôi và một đồng nghiệp có dịp gặp một nữ doanh nhân giàu có, xinh đẹp ở phía Nam đèo Hải Vân. Nghe giới thiệu có mấy nhà báo Huế, chị buột miệng: “Ra Huế ở lại, sướng nhất là buổi sáng không bị ai… mời đi ăn sáng. Để chi? Để được tới đường Trương Định làm một chầu cơm hến… cho đã”./.

Nguồn: Diên Thống (TNVN)

ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát