Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Tiếc thay nghề làm chỉ tơ xứ Huế

( Thứ ba 27/09/2011 | Lượt xem: 5722 )

Du Lịch Huế - Năm 1995, một nhà sưu tập trẻ người Pháp đến TP. Huế (Thừa Thiên - Huế) hỏi mua chỉ thêu; vài năm sau, cũng có một nhà báo Hoa Kỳ đến Huế với mục đích tương tự.


Khu vực xóm Chỉ ngày nay (đường Bà Triệu và quán cơm Âm Phủ Huế).

Thế nhưng, nhìn mấy sợi chỉ thêu làm mẫu từ tay 2 vị khách nước ngoài, tất cả thợ thêu già, trẻ ở cố đô đều lắc đầu không biết.

Họ không có, không biết là điều hiển nhiên! Vì nghề làm chỉ ở Huế đã "qua đời" từ cái năm vua Bảo Đại thoái vị. Trong trí nhớ của những người già chính gốc Huế, ngày xưa, khu vực chợ Cống (nay thuộc phường Xuân Phú) là vùng lau lách, hoang vu. Dân Huế gọi nơi đây là xóm Chỉ. Nơi ấy toàn nhà tranh lụp xụp, thưa thớt, lối đi quanh co với đường đất chật hẹp. Trong những gian nhà làm bằng tre, lợp tranh dài 5-10 gian, những người thợ miệt mài quay tơ, xe chỉ.

Từ năm 1950 trở về trước, xóm Chỉ làm ra những thứ chỉ mộc từ sợi tơ tằm, sợi bông, đay. Chỉ mộc có duy nhất một màu trắng ngà. Sau đó, thợ thêu pha màu bằng cách nhuộm với nước tự pha chế theo công thức thủ công, nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên là than, gạch, đá son, sò điệp, lá bàng, hoa hòe...

Làm chỉ theo phương thức thủ công nên không có nhiều, làm đến đâu bán đến đấy. Chỉ có đủ loại: chỉ may vá, thêu thùa,; chỉ dùng để câu cá, đan nhũi, đan lưới; thậm chí có cả chỉ làm dây đàn, thả diều... Thợ chỉ phải sang tận Bãi Dâu (phường Phú Hậu, TP.Huế) mua kén tằm, sợi đay, bông vải đem về kéo thành sợi, sau đó xe chỉ. Đến khi Bãi Dâu tàn lụi nghề trồng dâu, nuôi tằm, thì bắt đầu nhập sợi từ các tỉnh khác. Những người thợ xóm Chỉ bằng kỹ thuật điêu luyện của đôi tay, có thể xe được hàng chục loại chỉ khác nhau, từ độ dẻo, độ cứng đến công dụng. Thị trường chỉ rất đa dạng. Dân chài vùng duyên hải và đầm phá Tam Giang, Cầu Hai lên mua chỉ về đan lưới, đan nhủi, giăng câu...Người dân làng nón ở Phú Cam, Phú Vang, Hương Thủy mua chỉ tơ về chằm nón. Các làng thêu như Thuận Lộc, Phú Xuân mua chỉ tơ tằm để thêu phục vụ cho hoàng cung. Hầu hết trang phục cung đình, các bức tranh thêu, câu đối, trướng liễn một thời được làm ra từ những sợi chỉ đủ loại tại đây.

Nhiều nhà nghiên cứu, sưu tầm ở Pháp đánh giá rất cao hàng thêu cổ của Việt Nam. Nhất là chỉ thêu, đã trải qua hàng trăm năm vẫn không phai màu. Nói về chỉ thêu Huế, ông Gabrrielle, một học giả người Pháp nhận xét: "Đến xóm Chỉ, nhìn những chậu nước nhuộm của các cô thợ thấy rất dơ dáy. Không ngờ khi nhuộm xong, đầy đủ hết những bảng màu vô cùng lạ lùng, tưởng như phù phép mới có được. Do đó, hàng chục năm rồi mà sợi chỉ trên các bức tranh thêu cổ vẫn nguyên màu, bóng và mềm mại".

Hiện nay, tại nhà hát Duyệt Thị Đường ( Huế) vẫn còn trưng bày một cây đàn cổ hơn trăm năm tuổi của nghệ nhân Lữ Hữu Thi. Trên cần chiếc đàn này, các sợi dây được làm bằng chỉ tơ của xóm Chỉ. Theo các nghệ nhân Nhã nhạc, tiếng cổ cầm nghe dịu và ấm chứ không "xẵng" như tiếng đàn ngày nay. Nghĩ thật đáng tiếc! Trong khi người Nhật vẫn còn giữ được nghề làm dây đàn cổ truyền độc đáo thì nghề làm dây đàn của ta đã thất truyền…

Ở Huế, xóm Chỉ và nghề chỉ không còn ai nhớ. Họa hoằn chỉ còn phảng phất trong ký ức của những người già. Trước năm 1954, nghề làm chỉ ở xóm Chỉ chợ Cống chấm dứt vĩnh viễn khi Chợ Lớn (Sài Gòn) xuất hiện nhà máy chỉ đầu tiên. Rồi chiến tranh loạn lạc, tất cả những công cụ làm chỉ: guồng quay tơ, đôi xóc đánh chỉ, ống cuốn, đồ nhuộm... không còn. Các nghệ nhân xóm Chỉ lần lượt qua đời, đem nghề làm chỉ đi theo mãi mãi… Tiếc thay!

Đoàn Hào Vũ

Nguồn: http://

ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát