Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Người đàn bà duy nhất xứ Huế làm trống

( Chủ nhật 18/09/2011 | Lượt xem: 5833 )

Du Lịch Huế - Từ xưa đến nay, ở Huế, chỉ có đàn ông theo nghề làm trống. Thế nhưng vì sợ nghề của cha ông mai một, bà Hồ Thị Thương vẫn một lòng giữ nghề.

Từ thời nhà Nguyễn, người trong nghề làm trống kinh (dùng trong nhà chùa), trống chiến (dùng trong dàn nhã nhạc cung đình), trống đại (dùng trong các dịp tế lễ)… ai cũng biết đến nghệ nhân Hồ Khách. Nghệ nhân Hồ Khách nổi tiếng vì cái da trống ông bào thật mỏng, gõ lên kêu tang tang. Sau khi ông mất, nghề trống của ông vẫn còn nức danh đến tận bây giờ nhờ chữ hiếu của con gái ông - nghệ nhân Hồ Thị Thương.

Nghề của đàn ông

“Bán cho tui một chiếc trống. Cho tui hỏi, đây có phải là nhà của hai o (cô) làm trống duy nhất ở Huế không hè?” - một người khách hỏi. “Không, nhà nớ tít trên tê” - người bán hàng đáp. Vậy là người khách chào một tiếng rồi ra khỏi quán và đi về hướng người bán hàng chỉ để mua bằng được cái trống của nhà “hai o” làm.

Những câu chuyện như thế được bà Hồ Thị Thương (57 tuổi) trú tại đường Lê Thánh Tôn, TP Huế, nhớ mãi. Bà bảo: “Hai o tức là tui và mạ tui. Ngày đó, hai mạ con cùng làm trống. Năm 82 tuổi, mạ tui mất vì tai nạn. Từ đó đến nay chỉ còn tui làm trống. Mà cũng lạ, khách hàng nào không biết nhà cũng hỏi thăm bằng cách đó…”. Rồi bà lại trầm ngâm và nói tiếp: “Mà đúng là duy nhất thiệt. Nghề ni chỉ có đàn ông khỏe mạnh mới làm nổi, còn đàn bà con gái cầm cái búa, cái đinh đã thấy mệt chứ đừng nói là bào da, bịt trống như tui”.

Cha bà Thương là nghệ nhân Hồ Khách, quê gốc ở làng Thủ Lễ, xã Quảng Phước, huyện Quảng Điền. Ngày xưa, ông nội bà cũng làm nghề bịt trống và truyền nghề cho cha bà. “Từ ngày còn nhỏ, tui đã thích coi cha làm trống rồi phụ cha. Tui còn nhớ cha hay dặn găm đinh phải găm cho thẳng… đó là bài học đầu tiên của tui về nghề ni” - bà Thương nhớ lại.

Ngoài nghề bịt trống nổi tiếng, nghệ nhân Hồ Khách còn là nhạc công trong đội nhạc của bà Từ Cung. Ông có hai vợ. Các con trai của bà cả đều theo nghiệp nhạc công. Năm 1969, ông mất, nghề bịt trống vẫn chưa có người nối nghiệp. Mẹ bà Thương là vợ hai, chỉ sinh một cô con gái là bà. Vì cái nghĩa vợ chồng, mẹ bà quyết giữ lại nghề trống. Từ đó, mẹ bà cặm cụi làm và dạy thêm cho con gái.

Nhiều nhà nghiên cứu nhã nhạc cung đình lo lắng liệu bí kíp nghề trống của gia đình bà Thương có bị mất đi theo thời gian. Trong ảnh: Bà Thương đang bịt da trống cho loại trống đại. Ảnh: MAI PHƯƠNG

“Mạ tui làm trống vừa là kế sinh nhai vừa là để giữ nghề của cha. Khi đó, tui chỉ là người phụ giúp. Ngày trước, tui vẫn hay thắc mắc vì răng cha không muốn tui theo nghiệp ni? Cha tui nghiêm khắc, ông chỉ im lặng nên tui không dám hỏi nhiều. Sau tui mới hiểu cha có lý do bởi cái nghề ni chỉ hợp với đàn ông” - bà Thương nói.

Đến năm 25 tuổi, khi chính thức biết đến công đoạn khó nhất của nghề bịt trống là bào da, bà Thương mới thực sự bước vào nghề làm trống, nối nghiệp cha.

Mong con cháu thực tâm yêu nghề

Mải mê làm trống, năm 30 tuổi, bà mới kết hôn với một người làng bên. Thương vợ vất vả, chồng bà đã bỏ nghề phụ nề, chuyển sang làm trống cùng bà. Từ nhiều năm qua, cảnh cả nhà bà cùng làm trống đã quá quen thuộc với hàng xóm. Con trai bà Thương là Nguyễn Văn Hải (27 tuổi), nhạc công dàn nhã nhạc cung đình, vẫn phụ mẹ làm trống vào mỗi sáng.

Có lẽ kỷ niệm đáng nhớ nhất trong nghề làm trống của bà là lần được Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế mời phục chế trống treo ở Lầu Ngũ Phụng, Đại nội Huế (năm 2008). Để bịt lại da cho trống Ngọ Môn, nghệ nhân Hồ Thị Thương đã phải tự tay đi chọn loại da trâu ưng ý. Đó phải là da trâu tươi. Theo lý giải của người làm trống, loại da ươn sẽ khiến tiếng trống không hay và thanh như ý muốn của người thợ.

Vừa làm bà vừa say sưa kể chúng tôi nghe về mọi thứ liên quan đến cái nghề bà yêu và gắn bó suốt mấy chục năm qua: “Trong các loại trống, làm khó nhất là trống chiến. Bởi lẽ, người nhạc công cần đến những mặt trống mỏng, phát ra những âm thanh như mong muốn: Khi đánh vào thân trống sẽ phát ra tiếng c’rắc; đánh vào tang trống phát ra tiếng t’rang tang và phát ra tiếng t’ròn tòn khi đánh vào giữa trống…”.

Khi chúng tôi hỏi đùa rằng làm nghề này có lời không, bà chỉ cười xòa nói: “Nếu nói không thì tui nói dóc. Có chứ nhưng chủ yếu là lấy công cả nhà tui bỏ ra làm lời… Nghề làm trống cần có sức khỏe. Vậy nên từ ngày có ông xã và con trai phụ giúp, tui khỏe lắm. Chỉ có bào da thì vẫn chưa ai thay thế được. Nói là muốn giữ nghề nhưng tui cũng tôn trọng quyết định của con. Nếu con thực sự yêu thích và muốn gắn bó với nghề, tui mới vui chứ gượng ép, không có tâm thì nghề sẽ không bền. Cũng may, hình như con tui hiểu được cái tình, cái nghĩa của mẹ nó với cái nghề cha truyền con nối này…”.

 

Bà Thương cùng chồng đang hoàn thành những công đoạn cuối của chiếc trống và chuẩn bị bịt da. Ảnh: MAI PHƯƠNG

Bà Hồ Thị Thương dù không thuộc thế hệ những nhạc công sống trong cung đình nhưng là người được truyền những bí kíp của nghề làm trống từ chính cha mình - một nghệ nhân nổi tiếng. Sau nhiều lần khảo cứu, chúng tôi đã nhờ bà phục chế một số loại trống dùng trong tế đàn Nam Giao, Xã tắc… Những chiếc trống sau khi được bà phục chế được các nhà chuyên môn đánh giá rất cao. Tuy vậy, điều chúng tôi lo lắng nhất là nếu sau này bà không thể làm nghề được thì những thế hệ sau có thẩm thấu hết những kỹ năng nghề nghiệp bà để lại hay không…

Nhạc sĩ, NSƯT TRẦN ĐẠI DŨNG, Phó Giám đốc Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Cung đình Huế

MAI PHƯƠNG - TRỌNG BÌNH

Nguồn: http://

Xem thêm chủ đề: nguoi hue, con nguoi hue,
ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát