Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Ký ức “Đêm Hoàng Cung” của một cung nữ cuối triều Nguyễn

( Thứ hai 23/04/2012 | Lượt xem: 6653 )

Du Lịch Huế - Festival Huế 2012 đã diễn ra hết sức sôi động, mỗi con đường ở Huế dường như nhộn nhịp hơn. Chúng tôi tìm về gặp mệ Dinh trong căn phòng nhỏ ở phủ Kiên Thái Vương nằm bên đường Phan Đình Phùng, TP Huế.

Mệ Lê Thị Dinh là cháu ngoại của Quận Công Ưng, em trai của ba vua Kiến Phúc, Hàm Nghi, Đồng Khánh (theo cách gọi xưa, người trong Hoàng tộc gọi là “mệ”). Bước sang tuổi 92, mệ đã dành gần trọn cuộc đời để hương khói cho 5 vị vua triều Nguyễn: Đồng Khánh, Kiến Phúc, Hàm Nghi, Khải Định và Bảo Đại, mệ còn tổ chức làm lễ cầu siêu cho những ai trong dòng tộc khi qua đời.


“Đêm Hoàng Cung” được tạo dựng lại tại lễ hội Festival Huế 2012.     Ảnh: TL

Một đời hương khói cho 5 vua

Trong cái rét se lạnh, mưa lất phất trên các nẻo đường, chúng tôi tìm về phủ Kiên Thái Vương để được “diện kiến” mệ Dinh. Vào được căn phòng của mệ, phải qua nhiều cửa hẻm được nghiêm ngặt trông coi, cũng như xuất trình giấy tờ tùy thân cho bảo vệ di tích.

Trong bộ trang phục màu lục, lưng hơi còng, nhưng khuôn mặt vẫn mang nét đẹp của dòng dõi Hoàng gia, mệ Dinh chậm rãi bước ra: “Các con tìm mệ có việc chi (gì) à?”. Qua giới thiệu, mệ niềm nở mời chúng tôi vào phòng tiếp chuyện. Rót chén trà Cung Đình, với chất giọng Huế nhẹ nhàng, sâu lắng, mệ nhớ lại ngày mới vào cung: “Không phải ai cũng được vào cung, các bước tuyển chọn cực kỳ tỷ mỉ và hết sức gắt gao. Tôi là con cháu của vua chúa nên được đưa vào phục vụ cho bà Thánh Cung Hoàng Hậu (vợ của Vua Đồng Khánh) và  bà Từ Cung (vợ của Vua Khải Định), đó là cơ hội cho tôi tận mắt chứng kiến các nghi lễ trong triều đình…”.


Theo tài liệu nghi chép lại, mệ Dinh là con cháu trong hoàng tộc, lên 8 tuổi mệ đã được gọi vào cung, do bản tính hiền lành, chịu thương chịu khó, nên Thánh Cung hết mực yêu thương. Mệ Dinh kể lại: “Ai được vào cung là phúc ba đời đó, không chỉ là niềm vinh hạnh của bản thân mà con cháu trong dòng họ cũng được thơm lây”.

Công việc thường ngày của mệ Dinh là lo bữa ăn, đến trang điểm cho Thánh Cung.  Không chỉ làm tốt công việc, mệ Dinh còn có bí quyết luôn làm cho bà Thánh Cung vui lòng. Bởi thế, hàng tháng mệ Dinh được lĩnh 6 – 7 đồng tiền thưởng và quà, được phép thường xuyên về thăm gia đình.

Các nghi lễ và yến tiệc trong các ngày lễ, Tết hay sự kiện trọng đại trong triều đều hết sức trang nghiêm, long trọng. Quy chuẩn rất phong phú và cụ thể, buổi yến tiệc phải thể hiện được hai vấn đề: Dự lễ ăn yến và ban thưởng tặng vật, người được dự yến phải là hoàng thân quốc thích, quan lại có phẩm hàm cao và những người đã lập nhiều công trạng hay đỗ đạt cao trong khoa cử.

Trong thời gian ở với bà Thánh Cung, mệ Dinh đã chiêm nghiệm, am hiểu nhiều điều quý báu ở trong triều. Sau khi bà Thánh Cung qua đời, do được tín nhiệm, mệ Dinh được ở lại triều tiếp tục phục vụ cho bà Từ Cung (vợ Vua Khải Đinh). Mệ Dinh kể lại: Để hiểu được chế độ ăn uống cho đến sinh hoạt của bà Từ Cung không hề đơn giản mà cần phải có thời gian sống lâu bên bà. Thực đơn của bà Từ Cung không cầu kỳ, cơm bà ăn rất ít nhưng phải nấu trong nồi đất (được nung từ đất sét), trong mâm cơm không yêu cầu các món sơn hào hải vị mà bà thích ăn cá như: cá rim, cá kho,… và rau xanh được trồng từ các vùng quê. Trên mâm, mỗi đĩa chia thành 3 phần, mỗi phần bà ăn một ít rồi cho người bê xuống. Đặc biệt, bà Từ Cung theo đạo Phật nên hàng tháng bà ăn chay vào ngày mồng 1 và 15.  Bà thường ngủ vào 22h30 – 23h30, trước khi đi ngủ bà thường có sở thích đọc sách hay nghe một điệu hò Huế, trong khi ngủ thường có 2 cung nữ đứng quạt.

Cách mạng tháng Tám thành công, triều đình nhà Nguyễn sụp đổ, mệ Dinh theo bà Từ Cung về cung An Định, sau một thời gian lại chuyển đến phủ Kiên Thái Vương cho đến lúc bà Từ Cung qua đời. Sau khi rời cung, mệ Dinh về lập gia đình và có 2 người con. Sau đó mệ Dinh xin về phủ để chăm lo hương khói cho các vua.

Mệ Dinh nét mặt đượm buồn: “Đã về nhà chồng nhưng trong lòng vẫn áy náy, lo lắng, nên tôi tạm sống xa chồng con để vào phủ ở. Tôi không thể để mặc bàn thờ các vua lạnh lẽo, thiếu đi nén hương thơm được”.

Đến ngày kỵ của các vua, mệ lại tận tình chỉ bảo con cháu phải chu đáo sắm lễ vật để dâng lên bàn thờ. Mệ không hề qua loa mà tổ chức thật chu đáo, đúng như nghi lễ ngày xưa. Từ lễ phẩm cho đến quy tắc đều được mệ Dinh truyền lại cho con cháu.

Mệ Dinh chia sẻ: “Tôi sống cũng chẳng được bao lâu nữa, nhưng tôi còn sống thì đến ngày kỵ của các vua phải làm cho thật chu đáo”. Điều đặc biệt, mỗi khi trong dòng họ có ai qua đời mệ đều chỉ bảo con cháu phải làm theo đúng thủ tục như ở trong triều. Đó chính là cách lưu giữ lại giá trị văn hóa của dòng họ.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Đắc Xuân từng nhận xét: Mệ Dinh chính là nhân chứng sống còn sót lại thời triều Nguyễn. Mệ đã một đời hy sinh chuyện gia đình để lo việc trong triều, đến bây giờ mệ vẫn giữ được phẩm chất quý báu đó, nhờ mệ mà trên bàn thờ các vua ở phủ Kiên Thái Vương hương khói vẫn nghi ngút cháy.

Mệ Dinh đang kể lại những ký ức xưa về cung đình nhà Nguyễn.    Ảnh: TL

“Niệm khúc”… dấu tích xưa

Dù đã bước sang tuổi “xưa nay hiếm” nhưng mệ vẫn còn minh mẫn khi nhớ về chuyện xưa. Ngược dòng thời gian, mệ Dinh kể lại cho chúng tôi nghe những nghi lễ ở trong triều. Đặc biệt là “Đêm Hoàng Cung”.

Festival Huế 2012 đã tái hiện lại không gian rực rỡ, lung linh và huyền ảo của “Đêm Hoàng Cung” được tổ chức trong triều Nguyễn. Đèn hoa rực sáng từ trong Ngọ Môn qua cầu Trung Đạo, sân Đại Triều Nghi cho đến Điện Thái Hòa, trên nền Điện Cần Chánh, Tả Vu, Hữu Vu, qua Duyệt thi Đường,… có hàng vạn ngọn đèn được thắp sáng các lối đi sau các cửa Hiền Nhơn, Chương Đức, xuyên qua Tử Cấm Thành hoang vắng. Cùng với ánh sáng màu sắc sân khấu và xiêm y thì những âm thanh của các nhạc cụ được tấu lên hòa lẫn với những điệu hò và các làn điệu dân ca,… Phía sau không gian của Đại Cung Môn, chương trình “Dạ nhạc tiệc” với các phong cách Đông – Tây kết hợp hết sức sống động… Kinh thành Huế với sắc màu đèn lồng, hoa đăng như soi đường trên cầu Trung Đạo giữa hồ Thái Dịch nối Ngọ Môn và điện Thái Hòa,… Sau đó là hồi trống, kèn được tấu lên, múa lân sẽ mở màn trước Ngọ Môn chào đón khách đi qua chiếc cầu bắc ngang hồ Ngọc Dịch để thưởng thức vẻ đẹp Hoàng Cung với không gian huyền ảo của khói sương.

Mệ Dinh kể: “Ba ngày ba đêm trong cung, tiệc tùng ăn uống linh đình, các quan triều cấp cao cho đến cấp thấp đều cùng đến chúc mừng, chia vui. Chỉ có các cung nữ là tất bật với nhiều công việc”.

Chia tay mệ khi bầu trời Huế đã giăng kín những lớp sương mù bao phủ, mệ nở nụ cười: “Festival Huế 2012 các con tìm đến mệ vui lắm, những cung nữ thời nhà Nguyễn chỉ còn 1 vài người, mệ lo lắng rồi ký ức xưa sẽ phai mờ theo năm tháng”.

Nguồn: Lê Tập – Thiên Hà –

Xem thêm chủ đề: nguoi hue, con nguoi hue,
ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát