Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Người giữ hồn làng cổ

( Thứ năm 26/04/2012 | Lượt xem: 6038 )

Du Lịch Huế - Làng cổ Phước Tích đang cố gắng làm “sống lại” hồn làng với việc phục hồi nghề gốm- nghề đã từng một thủa làm nên ngôi làng sầm uất bậc nhất kinh thành Huế. Hành trình gian nan ấy sẽ tới đích khi có những con người tin tưởng và giữ “hồn” gốm cổ như ông.

Thăng trầm làng gốm cổ

Phước Tích là một làng cổ nằm cách kinh thành Huế hơn 50km. Ngôi làng bình lặng và không được biết đến cho đến những năm đầu thế kỷ 21, GS Hoàng Đạo Kính tình cờ phát hiện và trầm trồ trước kiến trúc độc đáo hiếm có của làng. Chuyên gia di sản hàng đầu của Nhật, GS. Takeshi Nakagawa- người hơn 20 năm tham gia giúp Huế trùng tu nhiều công trình thuộc quần thể di tích Cố đô Huế cho rằng: Phước Tích là ngôi làng cổ duy nhất hiện nay ở Việt Nam còn giữ được sự nguyên sơ. Làng có vị trí đẹp cạnh dòng sông Ô Lâu, hệ thống nhà cổ đạt đến trình độ mỹ thuật cao và đặc biệt, sự tồn tại của nghề gốm cổ chính là linh hồn của ngôi làng.

Cho đến năm 2011, khi mẻ gốm đầu tiên từ “lò ngựa”- lò truyền thống của làng xuất xưởng thì làng gốm Phước Tích đã có gần 40 năm (từ 1968) không đỏ lửa gốm. Nói như vậy cũng chưa chính xác, những năm sau 1976- 1989, hợp tác xã làm gốm của làng có ra đời và hoạt động, song chẳng được bao lâu cũng lụi tàn. Nhưng trong ký ức những người dân hiện còn sinh sống tại làng Phước Tích, cái thời cực thịnh của làng nghề mà họ được chứng kiến là những năm trước 1945, khi ấy, làng có 12 khẩu lò, mỗi tháng ra 36 phiên lò, sản xuất quanh năm mà không có hàng để bán.

Ông Diễn và bộ sưu tập “hồn làng” Phước Tích


Gần 40 năm không làm gốm, những người thông thạo “chuốt” gốm, đun lò đều đã già cả. Làng Phước Tích giờ chỉ còn 5-7 cụ già, tuổi đều ngoài 70 là còn biết kỹ thuật làm gốm của cha ông. Tỉnh Thừa Thiên Huế đang nỗ lực đưa Phước Tích trở thành một điểm đến thu hút khách du lịch. Để đạt được mục tiêu ấy, ngoài danh hiệu đã được Nhà nước công nhận là Làng Di sản quốc gia, Phước Tích đang muốn làm sống lại nghề gốm, làm sống lại “hồn làng”.

Hành trình ấy chắc sẽ đi đến đích khi làng cổ vẫn còn có những con người như ông Lê Trọng Diễn- người đã lập ra một bảo tàng gốm cổ tại nhà để phục vụ miễn phí khách du lịch, để quảng bá nghề của cha ông.

Còn nghề là còn làng

Sinh ra trong gia đình có đến 4 đời làm gốm, ông Diễn đã được chứng kiến cả những năm hưng thịnh cũng như những năm hồn làng “mai một” dần. Ông kể, ngày nhỏ, nghe ông nội kể lại, làng Phước Tích từng làm cả “om” để tiến vua Minh Mạng. Có thời, làng luôn sầm uất, tấp nập tàu thuyền xuôi ngược mua bán gốm cả làng giàu lên nhờ làm gốm. Ngay cả trong chiến tranh, làng vẫn làm gốm và chở ra vùng kháng chiến. Một lần đúng ngày 28 tết, máy bay giặc thả bom làm chết 10 người chèo đò chở gốm ra vùng kháng chiến. Từ ấy, làng lấy ngày 28 Tết là ngày kỵ.

Nghề gốm gắn với người Phước Tích như thế nên khi nghề mai một, cũng như nhiều người dân khác trong làng, ông phải tìm kế sinh nhai khác, song trong lòng vẫn đau đáu với nghề của cha ông.  Bởi vậy, trong nhiều năm qua, ông Diễn vẫn mày mò sưu tập, tìm lại được gần 80 mẫu gốm cổ của làng do ông nội ông cất giữ. Ông cũng lập ra một bảo tàng gốm ngay trong khuôn viên nhà mình để phục vụ du khách đến tham quan, tìm hiểu về nghề gốm của làng.

Du khách tham quan bảo tàng gốm Phước Tích của ông Diễn

Hiện bảo tàng của ông Diễn có những sản phẩm gốm được sản xuất từ đời ông nội làm năm 1940 như cái om phỏng theo om của vua Minh Mạng. Có những sản phẩm đã thất truyền được ông phục hồi lại như cái trét (trắc)…Ông cũng mở rộng thêm bộ sưu tập gốm của mình bằng những sản phẩm mới như chuông gió bằng gốm, lọ hoa… để phục vụ khách du lịch mua về làm quà lưu niệm. Niềm mong mỏi của ông là sẽ có một ngày, làng gốm Phước Tích hồi sinh.

Ước mơ của ông Diễn cũng được đền đáp khi năm 2006, tỉnh Thừa Thiên Huế xác định đưa Phước Tích trở thành điểm du lịch hấp dẫn trong hành trình tham quan cố đô Huế. Trong đó, để làm sống lại làng Phước Tích, tỉnh đã khôi phục lại những lò gốm.

Ông Diễn cho biết, nghề gốm thăng trầm suốt từ năm 1968, khi ấy làng không có người làm gốm, nhưng sau 1975, nghề gốm được khôi phục bởi hợp tác xã. Ông cũng là một trong những xã viên. Nhưng khi giải thể hợp tác xã (1989), đứt một thời gian dài 1989- 2006, nghề gốm lại bị thất sủng. Đến năm 2007 mới bắt đầu làm lại. Ông Diễn cùng với ông Lương Thanh Hiền- chủ nhiệm hợp tác xã gốm Phước Tích hiện nay là những người đầu tiên dựng lò gốm đun bằng gas ở làng Phước Tích. Tuy nhiên, từ bấy đến nay, lò gốm mới chỉ hoạt động cầm chừng, sản xuất vài mặt hàng lưu niệm bán cho du khách. Sau đó, năm 2011, nhờ có sự giúp đỡ của tổ chức JICA, ông Diễn, ông Hiền và một số bà con cùng đắp lại lò truyền thống (lò ngựa) để vừa đun lò sản xuất vừa quảng diễn phục vụ khách du lịch. Một điểm đặc biệt là, cho đến nay, lò ngựa đã xuất hàng gần chục mẻ, song các ông không bán sản phẩm nào từ lò truyền thống mà chỉ để giới thiệu với du khách và những người có nhu cầu nghiên cứu về nghề gốm Phước Tích.

Ông Diễn bảo cách làm này chỉ nhằm để quảng bá sản phẩm, quảng bá về gốm làng. Ông tâm sự, giờ mới ở tuổi 65, nhưng ông không còn gì nuối tiếc nếu nghề gốm được hồi sinh trên mảnh đất làng cổ. Gần chục năm mở bảo tàng gốm của làng, càng ngày, ông càng thấy du khách đến với Phước Tích nhiều hơn, quan tâm tới nghề gốm hơn thì ông tin, nghề của cha ông sẽ được khôi phục lại.

Ông cũng lạc quan tin  tưởng: “Hiện giờ trong làng phần lớn là người già, thanh niên họ đi làm xa vì làng không có nghề. Nhưng nếu nghề gốm phát triển lại thì chắc chắn, thanh niên sẽ quay về làng”./.

Bài&ảnh: Hồng Hà

Nguồn: Toquoc

Xem thêm chủ đề: nguoi hue, con nguoi hue,
ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát