Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Nghĩa trang “công công” ở chốn Cố đô

( Thứ tư 30/03/2011 | Lượt xem: 6361 )

Du Lịch Huế - Một nghĩa trang nhỏ ở Cố đô Huế và chuyện về thái giám triều Nguyễn là mảnh quá khứ chưa đủ lớn trong lịch sử để đời sau phải nhắc nhớ. Nhưng ngắm cảnh tượng 25 nấm mồ thái giám nằm trơ trọi giữa bốn bức tường rêu phủ úa màu thời gian và ít người lai vãng chợt thấy trở lòng trách hậu thế đã hững hờ...

 
 

Những nấm mồ của các thái giám nằm giữa các bức tường hoang vắng

 

Lần viếng dạo chốn cửa thiền chùa Từ Hiếu, thuộc làng DươngXuân Thượng, phường Thủy Xuân (TP Huế), chúng tôi tình cờ chạm gót đến một khumộ giữa chốn u tịch. Chú tiểu của nhà chùa nhận mình chưa tường tận hết, chỉgiới thiệu đôi lời: Đây là nghĩa trang đặc biệt và 25 nấm mồ kia là nơi ký thácthân xác của các thái giám triều Nguyễn xưa. Gợi ký ức, chúng tôi mường tượngvề những thước phim Tàu “công công - hoàng thượng” thuở ấu thơ và lần tìm cácsử liệu liên quan...

 
 

 Chuyện đời thái giám

 

Cũng như tất cả các triều đại phong kiến khác ở phương Đông,triều Nguyễn tuyển chọn thái giám vào cung để giám sát và phục vụ đội ngũ cungphi, mỹ nữ vốn hùng hậu. Số lượng thái giám nhiều hay ít còn phụ thuộc vào sựhưng thịnh của vương triều và đức vua. Dẫu vậy, trong tam cung lục viện ở Đạinội Huế, hầu như đời vua nào có khoảng vài chục thái giám phục vụ.

 

Lấy bài học từ các triều phong kiến Trung Hoa, lợi dụng triềuchính không nghiêm, sự gần gũi vua, hoàng hậu và các quyền chức khác bằng kiểuăn nói ton hót rỉ tai trong chốn thâm cung, các thái giám đã không ít lần nhiễunhương chính sự, gây nhiều biến cố. Đến đời Minh Mạng (nắm ngôi từ 1820 - 1841)đã ban một chỉ dụ quy định rõ về công việc của các thái giám và nay vẫn còn lưugiữ trên tấm bia đá tại Văn thánh ở Văn Miếu (Huế): “Cho họ người nào việc ấyđể sai khiến hầu hạ nhưng mãi mãi không cho dự vào giai và phẩm hàm quan chức.Vì chức vụ của họ là để nội đình sai khiến và truyền lệnh mà thôi. Tất cả triềuchính và việc ngoài đều không được tham dự, kẻ nào vi phạm phải trừng trị nặng,không khoan tha. Trẫm đã dặn dò, hết sức mưu tính sâu xa cho đời sau...”

 

Các thái giám thường ăn ở, phục vụ trong Đại nội. Nhiều nhấtlà Tử Cấm thành. Họ vừa phục vụ vừa đảm trách việc quản lý các cung tần, mỹ nữ.Cả sắp xếp việc “ngự dâm” với một nàng nào đó khi vua chọn, rồi tỉ mỉ ghi chéplại, tránh sự nhầm lẫn về sau. Một số khác lên các lăng tẩm để phục vụ các bàcung phi góa bụa phải “ấp mộ” sau khi vua băng hà. Đội ngũ thái giám cũng đượcchia thành 5 đẳng. Thấp nhất là thừa biện và cung phụng, hưởng bổng lộc củatriều đình là 2 quan tiền và 2 phương gạo/tháng. Cao nhất là quảng vụ, được cấp6 quan và 4 phương gạo. Các thái giám phải diện loại y phục riêng: mũ đội kháccác quan triều, áo dài xanh bằng lụa cài hoa trước ngực.

 

Theo nhà Huế học Phan Thuận An - một người am hiểu về triềuNguyễn: Thái giám được biết theo hai loại: “giám lặt” và “giám sinh”. Giám lặtlà những người đàn ông tự nguyện thiến “của quý” để vào cung. Giám sinh làkhông thể phân biệt được nam hay nữ, bẩm sinh đã không có bộ phận sinh dục. Ởlàng nào có giám sinh ra đời thì phụ mẫu phải đem trình làng, rồi làng trìnhbộ. Bộ sẽ cắt cử người dạy dỗ theo nghi lễ cung cấm, lớn lên sẽ vào cung. Đứatrẻ ấy được xưng danh là ông bộ. Làng mà có ông bộ coi như được phước to bởi khiông bộ tiến cung thì làng sẽ được miễn thuế trong 3 năm. Câu cửa miệng mà dângian hay nói: “Ăn mà đẻ ông Bộ cho làng nhờ” cũng do đó.

 

Khi già yếu, các thái giám triều Nguyễn phải cư trú ở một ngôinhà phía Bắc hoàng thành là Cung Giám viện. Họ không được chết ở những chốnlinh thiêng như trong Đại nội hoặc trên lăng tẩm. Không hiếm trường hợp tháigiám làm vợ chồng của nhau. Dù không giải quyết vấn đề sinh lý nhưng họ cần mộtngười bầu bạn “xe duyên” tri kỷ, cho cuộc đời dằng dặc đỡ phần đơn điệu. Nhiềungười lấy cách nhận con nuôi mong giảm bớt cảnh neo đơn của tuổi già và lấyngười nhang khói về sau để chống đỡ sự tuyệt tự.

Các thái giám phục vụ trong Đại nội triều Nguyễn xưa

 

 
 

 Nơi thác thân chẳng giống ai

 

Chùa Từ Hiếu cách thành Huế về phía Tây Nam hơn 5km, chùakhông thuộc vào hàng đồ sộ và đẹp nhất về kiến trúc ở Cố đô nhưng lại có phongcảnh trầm mặc, u nhã đúng chất phong vị chốn Phật. Tọa lạc trên một vùng đồinúi thấp, sau cổng tam quan vào chùa có một con suối, nước mãi róc rách bốnmùa. Trước suối là một đồi thông như bức bình phong che chắn. Tất cả tạo nênnhư một bức tranh phong thủy hữu tình.Cách ngôi chính điện của chùa Từ Hiếukhoảng 50m về hướng trái là khu mộ địa của các quan thái giám. Nằm giữa chốnphong thủy ấy nên cũng nhuốm vẻ u buồn.

 

Theo sự khảo sát rất tỉ mỉ của các nhà Huế học: Khu mộ hìnhchữ nhật với 26,03m chiều dài và 19,05m rộng. Được bao quanh bởi bốn bức tườngdày 0,79m, cao 1,78m. Trong khu mộ ấy, ai đọc được tấm bia ký sắc tứ đất chônmộ án ngữ phía mặt tiền cũng không khỏi xót xa. Bia cao khoảng 1m, rộng hơn0,5m với nội dung: “Nhân nghĩ rằng nếu không lo kể về sau, khi còn sống thìnương nhờ chốn Phật, mà khi chúng ta chết thì biết nương tựa vào đâu. Nhận thấyở góc thành phía Tây Nam có một đám đất, lấy gạch xây thành để về sau làm nơichôn mộ. Ở đó làm một cái am lợp ngói để thường năm thờ cúng, gần nơi của Phậtmới là nơi thừa tự lâu dài. Và ngày thường cùng bằng hữu nếu ai ốm đau có chỗra vào dưỡng bệnh, khi nằm xuống có chỗ tống táng”.

 

Số mộ đếm được trong nghĩa trang này là 25 ngôi, chia thành 3dãy, nhưng mới chỉ có 23 ngôi được xây cất. Trong đó, 21 ngôi còn nguyên vẹn,có bia khắc tên tuổi, quê quán, pháp danh, chức vụ và ngày mất. Rõ ràng nhất làbia số 22 (ở dãy trong cùng) có khắc: Hoàng triều Cung Giám viện, quảng vụNguyễn Hầu, người ở thôn Nhi, xã Hoàng Công, tổng Hoàng Công, huyện Thanh Trì,phủ Thường Tín, tỉnh Hà Nội. Mất ngày 15 tháng giêng năm Khải Định thứ V(1920). Nhiều mộ bia khác, chữ khắc đã phai mờ... Sau Cách mạng tháng Tám 1945thành công, triều đại phong kiến cuối cùng ở Việt Nam nhường chính quyền choCách mạng, chỉ còn sót lại ba vị thái giám là giám Đồng, giám Tuần và giám Đề.Giám Đồng - vị thái giám cuối cùng cũng đã mất vào năm 1998. Nhưng không đượcchôn ở chùa Từ Hiếu. Âu cũng bởi sự đổi thay của thời thế lúc ấy...

Ai đọc tấm bia ký sắc tứ đất chôn mộ cũng thấy lòng xót xa

 

Nhớ đến vị anh hùng trong lịch sử, tên tuổi ông gắn liền vớitrận tuyến phòng thủ sông Như Nguyệt chống giặc Tống xâm lược (1075 - 1077) -danh tướng Lý Thường Kiệt, ông cũng là hoạn quan dưới ba triều vua Lý. Rồi đếnđại công thần Lê Văn Duyệt của triều Nguyễn cũng là một thái giám. Nhưng bởi sựganh ghét của triều đình, khi đã từ trần rồi ông vẫn bị vua Minh Mạng kết tộivà cho san phẳng mộ. Mãi đến thời Thiệu Trị (1841-1847), ông mới được giải oanvà mộ được đắp lại. Và nay, Lê Văn Duyệt vẫn được đời sau nhắc nhớ là bậc tiền nhânnhiều công với với nước.

 

Nhưng những người như danh tướng Lý Thường Kiệt và Lê VănDuyệt chỉ thuộc vào sự hiếm hoi của biến cố lịch sử. Bởi, càng tường tận sâucác tích chuyện còn ghi lại mới thấy thương rằng: Phận nghiệp và cuộc đời củađa phần các thái giám đều là một chuỗi dài dằng dặc, cô độc và cho đến lúc vềbên kia thế giới cũng ám cảnh neo đơn. Và giờ đây, nhìn cảnh tượng 25 nấm mồhoang vắng giữa chốn tịch u, lại thấy nặng lòng đến lạ...

 

PHONG QUẢNG

Bản đồ địa điểm Nghĩa trang “công công”


Xem Bản đồ cỡ lớn hơn

Nguồn: http://

ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát