Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Đừng để Tam Giang “cạn dần” những giá trị

( Thứ năm 02/08/2012 | Lượt xem: 1948 )

Du Lịch Huế - Một thời là câu ca dao: "Thương anh em cũng muốn vô/ Sợ truông nhà Hồ, sợ phá Tam Giang/ Phá Tam Giang ngày rày đã cạn/ Truông nhà Hồ Nội tán cấm nghiêm". Nội dung là câu chuyện thú vị, trăn trở và đầy những khám phá về phá Tam Giang.

Kho báu và chuyện đời xưa

Thừa Thiên Huế tự hào về Tam Giang. Hợp cùng Cầu Hai, Phá Tam Giang là hệ thống đầm phá lớn nhất Việt Nam, chiếm 48,2% tổng số diện tích mặt nước các đầm phá ven bờ Việt Nam. Hệ đầm phá Tam Giang-Cầu Hai có nguồn tài nguyên được đánh giá là phong phú nhất ở khu vực Đông Nam Á. Số liệu điều tra cho thấy, có tới 230 loài cá, 63 loài động vật đáy, 43 loài rong, 70 loại chim, 15 loại cò biển, 171 loài phù du thực vật, 37 loại phù du động vật; trong đó có 30 loại cá có giá trị kinh tế, chiếm 70% lượng khai thác hàng năm; có 34 loài chim di cư và 36 loại chim bản địa.
 
tam giang, du lich tam giang, tam giang hue, cau hai, pha tam giang

Nguồn lợi Tam Giang nuôi sống nhiều thế hệ (Trong ảnh: tập bơi thuyền trên phá). Ảnh: Tuệ Ninh

Một thời Tam Giang có tên là Hạt Hải, nghĩa là biển cạn, nước sông sâu rộng, sình lầy và chua mặn, sóng gió bất trắc, thuyền bè đi lại dễ gặp nạn, là nơi hội tụ của thành phần bất hảo, sào huyệt của thuỷ tặc. Quá trình “cạn dần” của phá Tam Giang là sự thay đổi môi trường sống dưới tác động của biến đổi khí hậu. “Tam Giang ngày rày đã cạn” giải toả bao ám ảnh và lo sợ, mở ra cơ hội cho quá trình khai thác nguồn kho báu to lớn này. Cách nay hàng trăm năm, đó là quá trình tụ cư canh tác, chiếm lĩnh vùng sông nước, khai lập làng xã của nhiều cộng đồng dân cư.
Còn lại và phát triển cho đến hôm nay là những tên đất, tên người. Đó là huyền sử về quan nội tán Nguyễn Khoa Đăng, cùng với chiến công dẹp tan nạn trộm cướp ở Hồ Xá là công lao phá thế hiểm nguy của bàu Ngược, một đoạn sông Ô Lâu, có cấu trúc đặc biệt về địa chất khiến cho dòng nước chảy ngược về thượng lưu tạo nên một dòng xoáy mạnh có thể nhấn chìm mọi tàu bè qua lại bằng cách đào một con kênh thông với sông chính giảm bớt lưu lượng nước đổ vào bàu, qua đó làm giảm dòng xoáy và sóng to nguy hiểm. Đó cũng tên làng xã tiếp cận sông nước theo phương thức sản xuất nông nghiệp như Ma Nê, Vu Lai, Thuỷ Lập, Thủ Lễ…; theo phương thức ngư nghiệp, như Vân Trình, Lai Hà, Trung Làng, Hà Đồ, Hà Lạc; hay “phi nông, phi ngư” như Thuỷ Tú. Nỗi lo vơi cạn.
Con người xưa “sợ” phá Tam Giang bởi sự chia cắt, sóng to nước dữ, sình lầy, chua mặn, thuỷ tai. Khi “cạn dần” với quá trình kéo dài hàng trăm năm để rồi “Phá Tam Giang ngày rày đã cạn” là một quá trình khai phá ngày càng mạnh mẽ và dữ dội. Đáng chú ý gần đây là sự khởi đầu thành công vượt bậc của mô hình nuôi tôm ở thôn 14 xã Quảng Công (Quảng Điền) của Sở Thuỷ sản Bình Trị Thiên vào những năm 1986-1989 gắn liền với tên tuổi Giám đốc Phan Thế Phương đã mở ra phong trào nuôi trồng thuỷ sản ồ ạt trên đầm phá Tam Giang. Cùng với đó là sự xuất hiện ngày càng phổ biến của những phương tiện đánh bắt mang tính huỷ diệt càng làm cho môi trường Tam Giang ngày một ô nhiễm và nguồn lợi ngày càng cạn kiệt. Hiện nay, có hơn 41.000 người dân trong vùng hiện sống bằng nghề nuôi trồng và đánh bắt thủy sản trên đầm phá Tam Giang-Cầu Hai.
tam giang, du lich tam giang, tam giang hue, cau hai, pha tam giang

Mưu sinh trên phá Tam Giang. Ảnh: Hoài Thương

Bảo vệ môi trường và nguồn lợi vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai đang là việc làm cấp thiết. Cùng “nói không” với các phương tiện đánh bắt mang tính huỷ diệt, đầu năm 2011, UBND tỉnh đã có quyết định giải toả đến ao nuôi hạ triều vùng đầm phá Tam Giang để bảo đảm diện tích hợp lý và môi trường trong sạch theo hướng phát triển bền vững. Gần đây, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Thừa Thiên Huế triển khai thực hiện xây dựng mô hình điểm về bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản tại các xã Quảng Lợi (huyện Quảng Ðiền), Phú Diên và Vinh Phú (huyện Phú Vang), Hương Phong (huyện Hương Trà)... với tổng diện tích hơn 500ha. Ðây là khu bảo vệ thuỷ sản dựa vào cộng đồng, làm cơ sở mở rộng phát triển mạng lưới các khu bảo vệ thuỷ sản dựa vào cộng đồng trên toàn đầm phá, vùng nước nội địa Tam Giang-Cầu Hai và thực hiện tăng cường công tác quản lý, bảo vệ và tạo các bãi giống, bãi đẻ, nguồn lợi thủy sản ở vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai.
Gắn liền với quá trình “Phá Tam Giang ngày rày đã cạn” còn là sự mất mát rất khó nhận ra của nhiều di sản văn hoá- vật thể lẫn phi vật thể của các cộng đồng nông dân, ngư dân sinh sống ở cùng văn hoá sông nước Tam Giang. Đó đang đặt ra vấn đề cần phải có sự bảo tồn và một trong những việc cần làm ngay là việc nhanh chóng xây dựng bảo tàng, lưu giữ và từng bước tái hiện không gian văn hoá sông nước Tam Giang gắn với phát triển các loại hình du lịch. Các kỳ Festival Huế đã tổ chức các tour du lịch tham quan đầm phá, ngắm “mặt trời mọc” từ bãi biển Lăng Cô, kết hợp với việc tổ chức các lễ hội “Thuận An biển gọi”, “Lăng Cô huyền thoại biển” để thu hút khách du lịch. Mới đây, ngành du lịch tiến hành khảo sát, xây dựng tour du lịch đầm phá Tam Giang để đưa vào khai thác. Tour du lịch được Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) và Hiệp hội Bảo tồn Thiên nhiên Hà Lan (IUCN-NL) tài trợ thông qua Quỹ dự án nhỏ về du lịch bền vững và đa dạng sinh học.
Bài học nhớ kỹ
Người xưa đã có những phương thức ứng xử đa tình huống trước môi trường sông nước “Tam Giang ngày rày đã cạn” phù hợp và hiệu quả. Đó là khả năng ứng phó hợp lý, chú trọng đến yếu tố hoà hợp với thiên nhiên, tương đồng với quan điểm hiện đại về sự phát triển bền vững. Bài học ở đây là đừng có sự can thiệp thái quá, chạy theo những lợi ích trước mắt làm cho Tam Giang- Cầu Hai theo thời gian “cạn” dần về mực nước, về tài nguyên lẫn những giá trị văn hoá.
 
Theo Đan Duy

Nguồn: Baothuathienhue.vn

ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát