Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Nhất Huế nhì Sịa

( Thứ ba 21/08/2012 | Lượt xem: 8077 )

Du Lịch Huế - Sở dĩ có danh từ “Nhứt Huế nhì Sịa”là vì, theo Lê Hữu Giãn, dân Sịa thường hay khoe khoang về làng mình nên dân Huế chọc ghẹo là làng Sịa chỉ đứng sau thành phố Huế mà thôi, do đó mới có câu: "Trạng thiên trạng địa, trạng từ chợ Sịa trạng về".

Dân Sịa, nhất là mấy ông bà già, mà nói tiếng Huế thì chính dân Huế cũng không hiểu! Họ dùng những tiếng rất cổ. Ví dụ "tọt cui" là "đầu gối", việc "bua quơn" là việc công, việc nhà nước...  Ở Huế, hễ chê ai nhà quê thì cứ bảo "Thằng nớ Sịa lắm!"..

Sịa là tên thị trấn của Quảng Điền (bây giờ gọi là huyện) nằm ở phía bắc của Thừa Thiên-Huế, cách thành phố Huế khoảng 30km theo hướng Đông trên Quốc lộ 1. Thị trấn Sịa là nơi tụ họp buôn bán của cư dân Quảng Điền. Chợ Sịa là một cái chợ rất xưa, e cả trăm năm, nhà cửa cũ kỹ. Thời chúa Nguyễn mới vào phương Nam lập quốc, có đặt hành trạm gần đó (Làng Bát Vọng). Trước năm 1975, quận lỵ của Quảng Ðiền là chợ Sịa, còn được gọi là chợ Ngũ Xã.

Ngoài thị trấn Sịa,  Quảng Ðiền còn có 7 xã vùng ven sông Bồ gồm Quảng An, Quảng Thành, Quảng Phước, Quảng Thọ, Quảng Vinh. Các xã còn lại là Quảng Thái, Quảng Lợi, Quảng Ngạn, Quảng Công, Quảng Phú. Phá Tam Giang chạy dọc phía đông huyện, còn sông Bồ chảy dọc phía nam huyện.

Quảng Ðiền có diện tích 1.189 ha với dân số 10.567 người được chia làm 9 thôn trên.

Muốn đến Sịa thì từ Huế, lấy quốc lộ 1, ra hướng Bắc, độ mười bảy cây số (cây số 17). qua khỏi cầu An Lỗ, quẹo phải, đi 9 cây số nữa thì đến Sịa.

Nếu đi tiếp khoảng một cây số sẽ đến một địa danh là Phá Tam Giang.

Sịa, vùng quê văn hoá, trải qua bao thế kỷ, bao thăng trầm của lịch sử kinh thành Huế, ngày nay vẫn chiếm trọn lòng mến yêu của những ai từng một lần đặt chân đến mảnh đất này.

     Làm trai cho đáng nên trai

     Phú Xuân cũng trải, Ðồng Nai cũng từng

(Photo này chụp khi qua khỏi cầu An Lỗ cho nên theo photo này thì phía trái là đường về Sịa còn quẹo phài đi thêm 12 km là đến khu Resort Thanh Tâm có suối nước nóng)

 

         (Từ cầu An Lỗ đến cầu Kẽm khoãng 1km là địa phận của làng Phú Lễ).

  Sịa nổi danh là một vùng quê trù phú, văn vật, với biết bao giá trị văn hóa mà cho đến nay vẫn còn ngời sáng.

Sịa, theo sách sử xưa là một cái tên được ghi bằng chữ Nôm. Cái tên nôm na ấy được dân chúng khắp các làng quê, phố phường xứ Huế biết đến từ hàng trăm năm nay. Ðất Sịa, thưở xưa vốn là vùng đất trũng đầy bùn nhão và cỏ dại. Trải qua bao giai đoạn biến cải của nước non, vùng đất hoang sơ ấy nay đã trở thành một vùng quê trù mật có ruộng đồng bát ngát lúa khoai, có phố chợ đông vui, sầm uất. Nhưng, Sịa không phải chỉ có vậy. Sịa còn có một quá trình văn hóa mấy trăm năm. Dọc các đường làng, ngõ xóm là các công trình kiến trúc cổ, qua nắng mưa dãi dầu vẫn vững chãi đứng kế gốc nhãn, gốc đa. Chùa chiền, đình miếu, lăng mộ… ở Sịa thực sự là những công trình văn hoá phản ảnh một thời đại đã tạo dựng nên nó. Ví như đình làng Thủ Lễ, năm gian hai chái được đại trùng tu năm Thành Thái thứ năm (Quý Tỵ, 1893). Ngôi đình lớn này mang đầy đủ kiến trúc đặc trưng của triều Nguyễn, thế kỷ XIX.

Người Sịa thường nhắc đến câu tục ngữ sau khi nói về di sản văn hóa truyền thống nổi bật làng quê của mình:

Trống An Gia

Thanh La, Thanh Bình

Ðình họ Khuông

Chuông Thủ Lễ

Nhiều làng, nhiều gia tộc ở Thủ Lễ, An Gia, Thạch Bình, Khuông Phò hiện nay còn lưu trữ được nhiều di sản viết bằng chữ Hán hoặc chữ Nôm quý giá (như các bằng cấp, sắc chiếu, các bảng gia phả, các tập ghi chép của người xưa…).

Ngoài ra,  Sịa còn hết sức phong phú về các sinh hoạt văn hoá, tinh thần. : Xuân Thu nhị kỳ, làng nào cũng mở hội : Hội đình, hội chùa, tế cúng núi sông, trời đất, thánh thần và các bậc tiên hiền có công với làng, với nước là dịp để con cháu bày tỏ sự biết ơn với non sông tổ tiên. Tất cả đều thể hiện rõ cách cảm, cách nghĩ, cách sống của cư dân một vùng đất thi thư, trọng đạo lý “ uống nước nhớ nguồn” và giàu lòng nhân hậu. Rồi nữa, hội kéo co, chơi đu, đua ghe, đặc biệt là hội vật đầu xuân, hấp dẫn đông vui chẳng kém gì hội vật làng Sình, một hội vật được người xứ Huế mến yêu suốt vài ba thế kỷ nay.

Các sinh hoạt nhân gian cũng rất được dân chúng hâm mộ : Hát ru em, hò giã gạo, hò mái nhì, mái đẩy, vè, đồng dao…rồi truyền thuyết, truyện cổ tích, truyện tiếu lâm…, đều có những tác phẩm đặc sắc nói về cảnh vật, phong tục, tập quán, cuộc sống và con người nơi đây :

                            Phá Tam Giang rộng lắm ai ơi

                            Có ai về sịa với tôi thì về

                            Ðất Sịa có lịch có lề

                            Có sông tắm mát, có nghề làm ăn

Làng Thủ Lễ của Sịa có hai đền Văn Thánh và Võ Thánh, đó là một điều mà không phải ở một làng quê nào cũng làm đưọc. Ðất thi thư tạo cho con dân thành đạt trên con đường thi cử và làm quan. Ông Trần Hữu Khác, người làng Thạch Bình, đậu Tiến sĩ năm 27 tuổi (khoa Ðinh Sửu, năm Tự Ðức thứ sáu, tức 1877). Năm Cảnh Thịnh thứ sáu (1797) riêng làng Thủ Lễ đã có đến 54 người được triều Tây Sơn bổ làm việc quan.

Đình làng Thủ Lễ là một công trình kiến trúc nhà cổ độc đáo, được công nhận di tích quốc gia. Người ta đã tìm thấy tấm bia bùa ở đình làng Thủ Lễ (thị trấn Sịa, Quảng Điền, Thừa Thiên Huế). Ngay trước hiên đình, hiện diện một tấm bia bùa khác lạ so với các loại hình đá bùa hiện hữu tản mát tại các làng xã miền Trung. Bia được dựng ở phía trước cột tả hàng hiên, gian giữa của ngôi đình làng (thuộc xứ Ông Ha). Đây là một tấm bia hình chữ nhật, bằng chất liệu đá gan gà, màu đỏ sẫm. Hai góc trên của bia nhún lại tạo thành hình tam sơn. Bao quanh thân bia là một đường gờ nổi. Trán cũng như đường diềm không có hoa văn trang trí.

Tấm bia có kích thước: cao: 73cm (không kể phần đế đã được chôn); rộng: 61cm; lòng bia: 54x43cm.

Bia được khắc theo lối viết chữ Hán và những hình vẽ biểu tượng ma thuật khác. Nét khắc sâu, đến nay vẫn còn rõ, một lối viết có nét bút lạ, phức tạp, với những chữ giống như chữ mà lại không hẳn là chữ, có thể là biểu tượng, đồ hình, ký hiệu ...Nhìn một cách tổng thể, từ chữ viết cho đến hoa văn, biểu tượng được bố trí gần như đối xứng qua trục dọc giữa thân bia. Sùng kính, phụng thờ quỷ thần là một hiện tượng phổ biến, lâu đời, gắn liền với đời sống tín ngưỡng phong tục của người Việt, bởi quan niệm, quỷ thần là nguyên nhân của cát hung, hay họa phúc. Trong thế giới siêu nhiên theo quan niệm của người Việt, ngoài những vị phúc thần bảo hộ, ban phúc, được sùng kính, phụng tự, còn có những hung thần, tà thần, quỷ mỵ, tinh tà v.v... cũng được nhiều người “lưu tâm” nhằm tránh những tai họa, nguy cơ có do quỷ thần mang lại. Bùa chú thâm nhập và bám rễ sâu vào mảnh đất màu mỡ dân gian. Mỗi một tấm bùa được các đạo sỹ thể hiện đều nhằm giải quyết một tình huống cụ thể trong một thời gian nhất định. Nhưng ở tấm bia bùa Thủ Lễ, từ việc chọn chất liệu bền vững để thể hiện cho đến vị trí tọa lạc, cho thấy nó có một vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống cộng đồng, thể hiện tính đa năng trong giải quyết tình huống. Cụ thể, bia bùa không chỉ là một hình thức trấn trị, nguyện cầu cho các linh hồn siêu thoát mà còn thể hiện khát vọng về một cuộc sống yên bình cho nhiều thế hệ. Việc khám phá, giải mã những bí ẩn của bia bùa Thủ Lễ sẽ giúp chúng ta có thêm một tài liệu xác thực về một khía cạnh tín ngưỡng dân gian vốn phổ biến trong đời sống làng xã miền Trung, đặc biệt là những vấn đề có liên quan đến việc thâm nhập, tác động, ảnh hưởng, chuyển biến... của Đạo giáo (Đạo phù thủy - tên gọi dân gian) ở miền Trung - chưa được nghiên cứu rộng rãi…

Trong văn hóa ẩm thực, người dân đã phục hưng và phát triển các làng nghề đặc biệt như: bánh tráng, tôm chua chợ Sịa…

Sưu tầm

Nguồn: huevatoi

ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát