Tư vấn du lịch Huế: Hotline: 0914.242.096 Mr Hòa

Lại chuyện bảo tồn “chân thực” và trình diễn “sân khấu hoá”

( Thứ sáu 30/11/2012 | Lượt xem: 1411 )

Du Lịch Huế - Cuộc tranh luận giữa các nhà khoa học về cách phục dựng các lễ hội; về đảm bảo sự hài hoà giữa phục dựng, bảo tồn văn hoá và phát triển kinh tế, du lịch... vẫn chưa có hồi kết. Tại hội thảo quốc tế Việt Nam học lần thứ tư, tham luận của TS Trần Đức Anh Sơn lại xới lên câu chuyện đó với nhiều tình tiết thú vị.

Một hoạt động thuộc festival Huế

Lễ hội cung đình triều Nguyễn là một bộ phận hợp thành văn hoá Huế, tạo nên giá trị đặc trưng và bản sắc cho văn hoá Huế. Dù cho chế độ phong kiến không còn, lễ hội cung đình không còn được tổ chức như trước nhưng những lễ hội này vẫn còn lưu lại trong sử sách và trong tâm thức nhiều bộ phận dân chúng ở Huế. Việc phục dựng, tái hiện các lễ hội này phần sẽ nào giới thiệu được với người dân Huế những giá trị văn hoá, giá trị lịch sử của một loại hình sinh hoạt văn hoá tâm linh ở Huế xưa, góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị tốt đẹp mà các lễ hội này mang lại, đáp ứng nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của người dân Huế.

Nhìn trên bình diện khai thác du lịch, thương mại, cần nhấn mạnh rằng: chỉ có Huế mới có thể tổ chức, phục hồi các lễ hội cung đình vì đây là di sản văn hoá chỉ có ở Huế. Và cũng cần lưu ý thêm rằng chữ cung đình đã trở thành một thương hiệu độc quyền của văn hoá và du lịch Huế: cơm cung đình Huế, trà cung đình Huế, chè cung đình Huế, ca nhạc cung đình Huế, thuyền cung đình Huế, vườn cung đình Huế, đời sống cung đình Huế... Từ nhu cầu của du khách, cần thiết phải coi lễ hội cung đình triều Nguyễn là một di sản văn hoá có thể khai thác để biến thành các sản phẩm du lịch độc đáo, vừa để đáp ứng nhu cầu của du khách, vừa phục vụ phát triển du lịch ở Huế.

Từ khi có festival Huế, các lễ hội cung đình được đầu tư kinh phí để phục dựng, dàn dựng nhằm tái hiện những sự kiện lịch sử, chính trị, sinh hoạt văn hoá. Các lễ hội từng diễn ra dưới hình thức “sân khấu hoá”: Quang Trung lên ngôi hoàng đế, Thao diễn thuỷ binh thời chúa Nguyễn, Hành trình mở cõi, Huyền thoại sông Hương, Đêm hoàng cung, Thiên hạ thái bình, Thi tiến sĩ võ… Lễ hội được phục dựng, tái hiện một cách công phu, hoành tráng đã gây tiếng vang lớn, góp phần vào thành công của các kỳ festival, biến festival thành một “thương hiệu” riêng của Huế, góp phần quảng bá cho du lịch và văn hoá Huế. Tuy nhiên, do quan điểm nhận thức còn bất cập, do cách thức tổ chức thực hiện còn nhiều lúng túng nên việc phục dựng, tái hiện những lễ hội cung đình triều Nguyễn trong thời gian qua vẫn có nhiều chuyện chẳng biết nên cười hay nên khóc: sớ tế trời của ông vua thời Nguyễn mà lại xướng danh Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; vua giả mà dân chúng thì thật (!); hoặc quang cảnh mà báo chí miêu tả: “Đi đầu đoàn ngự đạo là chiếc xe chở một dàn đèn pha sáng choang cùng với camera truyền hình trực tiếp. Vua do diễn viên đoàn hát sắm vai, nhưng 100 vị bô lão lại là bô lão thật (từ các làng trên toàn tỉnh được mời về, đại diện cho trăm họ”, “... Khi tái hiện lại lễ rước nhà vua lên đàn tế và hồi cung, các bô lão thật đều phải quỳ mọp đầu trên sân để đón ông vua giả đi qua”.

Vì nhiều lý do (chính trị hay thương mại), nội dung và cách thức tổ chức lễ hội đã bị làm sai lệch; thay đổi không gian và thời gian tổ chức lễ hội, thậm chí chỉ để đáp ứng yêu cầu của truyền hình; phục hồi một lễ hội với quá nhiều mục tiêu nên kết cục là không mục tiêu nào được đáp ứng một cách đầy đủ; người tham gia lễ hội (cũng có vẻ) không còn thành kính, nhiệt tâm như trước, họ không còn đóng vai trò là đối tượng sáng tạo nên di sản văn hoá mà trở thành những người hưởng thụ, sử dụng di sản văn hoá.

Để khắc phục những hạn chế, bất cập nói trên, theo TS Trần Đức Anh Sơn, trước tiên phải đánh giá đúng vai trò của lễ hội cung đình triều Nguyễn trong đời sống văn hoá, nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của người dân Huế, cũng như nhu cầu chiêm bái, thưởng ngoạn và khám phá văn hoá của du khách thông qua các lễ hội này. Sau đó, mới tính đến việc lựa chọn các lễ hội phù hợp để phục dựng, tái hiện nhằm phát huy giá trị văn hoá và phục vụ phát triển du lịch.

Và cử toạ trong cuộc hội thảo cũng tin rằng: vẫn có thể dung hoà giữa bảo tồn và phát triển, giữa bảo tồn “chân thực” và trình diễn “sân khấu hoá” nếu những người điều hành am hiểu và trân trọng văn hoá Huế.

Theo Ngữ Thiên

Nguồn: sgtt.vn

ve may bay hue
ve may bay hue Tour du lịch Huế trong ngày giá chỉ 250,000 VNĐ Tour Hue di Bach Ma

Hoàng Gia Hotel

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Hoàng Gia Hotel tọa lạc ngay trung tâm thành phố Huế, nằm trên đại lộ Hùng Vương

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát

Khách sạn Hoàn Kiếm - Huế. Tọa lạc ngay trung tâm thành phố với sân vườn thoáng mát